cejna zimên

Heso bi mêvandarî dihere Xursê mala hevalê xwe Şêxmûs.

Ku Heso dikeve nav gund, tiştek bala wî dikişîne; li ber derîyê her malê kerekî nêr girêdayî ye.

Heso li malan dinere, li keran dinere û difitile ser mazûvanê xwe, dibêje:

“Ero ev tu ji min re nabêjî wextê ev ker dest bi zirînê dikin û mîna orkestrayekê deng bi hev dixin, hûn çawa îdare dikin?”

Mazûvanê wî dikene, dibêje:

“Em wî rûnê ku hesinan pê dinermijînin bi dora qûna wan didin, ew rûn derbenda qûna wan sist dike. Dema zirîna wan tê ku bizirin qûna wan berî devê wan ji hev fireh dibe û dibe çireçira qûna wan. Wek tu jî dizanî ji bo meriv biqîre hewce ye meriv xwe bişidîne, xwe bicivîne ser hev. Wextê zirînê jî ker hewl didin xwe bicivînin ser hev ku bizirin, ew qûna bi rûn sist bûye ji hev vedibe û ba ji ber dihere; ew çûna bê nahêle ew ker bi dilê xwe bizirin. Dev vekirî ye lê deng tune ye. Bi kin û kurdîya kurmancî, jêr zora jor dibe.

Axir…

Bi hêvîya jêra me jî zora jora me nebe.

Gotina Dawî

Bi hêvîya xwendin û nivîsandina kurdî jî bi qasî axavtina kurdî li nav me kurdan belav bibe, çendî axavtin wek berê ne xurt be jî...

ken û civat

Di salên heyştê de çend xortên Qezê/Qoserê li qiraxa çemê Zirganê rûniştine cixareyeke esrar vedixwin.

Guloverîkek çêkirine û dor bi dor wê cixarê di nava xwe de digerînin, her carê yek gulpekê lê dixe û dide destê yê din…

Ku Heso gulpekê lê dixe, dikuxwe û qûna wî zora wî dibe, tirekê dike.

Ew cixare diqede yek din ji xwe re dipêçin û vêdixin. 

Wek her car dîsa cixare dest bi dest digere. Ku dor tê ser Heso, di ser Heso re gav dikin. Heso xwe aciz dike, dibêje, “Çima hûn di ser min re gav dikin? Ma ez jî ne zilam im!

Remezan difitile ser wî, dibêje, “Xalê Heso, te gulpek li cixarê xist, te tir kir, ku tu gulpeke din lê bixe, tu yê birî. Ya baş tu bes vexwî.”

                                * * *

Xeto hew lê radibe û dihere doktor, gilî û gazinên xwe li cem doktor dike. 

Dibêje, “Doktor beg, ez dikim nakim hew li min radibe.”

Doktor dermanekî didê û radibe berî dide malê, dihere. 

Roja din dîsa tê li derîyê doktor dixe. Doktor wî keremî hundir dike.

Dibêje, “Doktor beg, ew dermanê te da min bi kêrî kîrê min nehat, tew ji berê sisttir bû mîrato.”

Doktor dermanekî din didê, dibêje, “Ka vî dermanî bixwe.”

Derman ji destê doktor digire û dîsa lê dixe berî dide malê. 

Lê derman dîsa bi kêr nayê, radibe ser xwe, lê dixe dîsa tê cem doktor. Ku doktor çav lê dikeve di bin simbêlan de dikene, dibêje, “Bawer im vê carê ji bo malavayîyê tu hatî!”

Mêrikê me dibêje, “Na weleh. Malavayîya çi halê çi! Dîsa nebû û tew bi carekê bênamûs bû…”

Doktor lêvên xwe xwaromaro dike, dimîne heyirî, dibêje, “Heyran, ka here jina xwe bîne bê mesele çi ye?”

Mêrkê me dihere bi çengûrê jina xwe digire, wê tîne. 

Ku doktor çav li dilq û sikûmê jinikê dikeve, kîrê wî jî mîna kîrê mêrê jinikê sistopisto dibe û serî diavêje xewê, hew xwe tev dide.

Doktor berjêr li nav nigên xwe dinere, serê xwe bilind dike li jinike dinere û dû re difitile ser mêrik, dibêje, “Bi telaq kîrê te ji te baqiltir e. Ma rebenê kîr ê çawa li ber vê jinê serî rake law. Baş e ku neçûye xwe li qûna te negirtîye! Ka rabe em herin cem şêxekî/meleyekî bila li ser kîrên me bixwîne yan na ev mîrat ê heta hetayê hew ji vê xewa belengaz şîyar bibin.”

malxwê malê

Li Qezê/Qoserê dozger bi polîsan re digirin ser malekê. 

Xwedîyê malê mirîye, şilfî tazî li nava salonê li ser piştê veketî ye. 

Li qozîyeke odeyê jî jina wî li ser çongan rûniştîye, digirî, li xwe dixe.

Qomsêr li kîrê mêrik dinere şaş û matmayî dimîne, ne kîr e, doxa tevşo ye, mîrato.

Di ser stuyê xwe re dizîvire, li dozger dinere û dev lêva xwe dike û serê xwe dihejîne. 

Dozger jî di bin simbêlan de dikene û difitile ser jinikê, dibêje, “Serê te sax be. Xwedê sebrê bide te, xweha min.”

Girîyê jinikê pirtir dibe, bi hutik û kulmikan bi sînga xwe dikeve. 

Dibêje, “Axx ax, dozgerê min! Ê tu nizanî bi çi zilam bû! Ax ax!”

Dozger dizîvire, dîsa li kîrê mêrik dinere, dû re awirekê dide qomsêr û difitile ser jinikê. 

Dibêje, “Bi Xwedê bi Xwedê, tu çi qasî bigirî û li xwe xî, tu ne neheq î! Ez jî bi çavên xwe dibînim bê te çi wenda kirîye.”

kalê hamid û pîra gozê

Serê sibê ye…

Esker digirin ser gund, diajon ser mala kalê Hamid û êrîşî hundirê xênî dikin.

-Rabe! Rabe! Rabe!

Kalê Hamid ji nişka ve vediciniqe û lihêfê ji ser serê xwe dide alî ku eskerekî qûncilikî lûla tivingê xistîye zikê wî.

Kalê Hamid mîna kîvroşkê ku tu ronîya lampê bide ser, her du çav mîna du tasan jihevçûyî sar disekine.

Kalê Hamid ji nav nivînan radibe, esker her du destên wî ji paş ve kelepçe dikin û berê wî didin derve. Berî kalê Hamid hilkişe dawîya cemsê di ser stuyê xwe re dizîvire li pîra Gozê dinere.

Pîra Gozê jî li devê derî her du destên xwe kirine newqa xwe û wek ku ne mêrê wê qesasê bavê wê di nav destê esker de ye qup sekinîye û bi haweyekê bêxem li çûna mêrê xwe dinere.

Kalê Hamid dibêje:

-Erê Gozê, erê. Ne sûcê te ye. Bila her şev min di te nîyha, min tîna hundirê te bişkenanda, qey te yê jî li pey min çend niqut hêsir biniqutanda û li xwe xista, kirasê xwe biçiranda. Îja tu jî heq î, mêrkê min bênamûs bûye, teres bûye, hew dikare serî rake, mixabin.

şofêr û jinên wî yên pêgirtî

Felît şofêr e, şofêrê tirê ye.

Ji Stenbêlê bar bar dike dibe li Kurdistanê datîne. 

Her weha mêrê du jinan e, Felît.

Ji deh rojan carekê rêya wî bi malê dikeve, wekî din her li ser rêyan e, rebeno. 

Çi cara rêya wî bi malê dikeve du rojan li malê dimîne; 

şevekê dikeve himbêza jina xwe ya biçûk, şevekê jî dikeve himbêza jina xwe ya mezin û difîkîne; 

him enerjîyê li xwe bar dike, him enerjîyê li wan bar dike û dîsa lê dixe, geh berî li Stenbolê ye geh berî li Kurdistanê…

Rojekê ji rojan dîsa li malê ye, lê ka ji ber çi ye nizanim, jin ji wî dilgiran in, nehnehîyan dikin.

Li rebeno jî rabûye, li dîwêr bixe wê dîwêr qul bike.

Ji jina biçûk re şinekîya dike, li dora wê dihere û tê, jina biçûk xwe nade ber, difitile ser jina mezin, ji jina mezin re şinekîyan dike, li dora wê dihere û tê, ew jî guh nadê, jê direve. 

Felît hêrs û aciz dibe, radibe ser xwe, çakêtê xwe li xwe dike û di derî re derdikeve, dihere li tirê siwar tê. 

Berî dîreksîyon bi hêla Stenbêlê ve bişikîne û pê li xazê bike, hêdîka paca xwe dadixe jêr, serê xwe di pacê re derdixe û li hêla jinên xwe dinere, dibêje: 

-Ê de va ye ez ê herim Stenbolê. Li ser rê heya ez bigihêjim Stenbolê ez ê di deh jinan nim, lê ka îja kî yê di we ne, hi ii?

Û pê li xazê dike, dîreksîyon diqurifîne û dihere.

xapandin

Gelo însan tên xapandin an xwe bi xwe ew bi xwe xwe dixapînin?

Pirs pir eşkere û zelal e, lê em bi xwe çi qasî durist û eşkere û zelal in?

Wek ku carinan bi kêrî meriv jî tê dema meriv xwe dixapîne!

Nizanim lê ev jî ji tirsê dizê;

ji tirsê dizê lew em newêrin li xwe mikur bên!

Axir…

Humanîstbûna me derew e.

Demokratbûna me derew e.

Ehlaqparêzîya me derew e.

Heqperestîya me derew e.

Dîndarîya me derew e.

Şoreşgerîya me derew e.

Bi kin û kurdîya kurmancî,

em bi xwe zir derewek in.

Gotina Dawî

Her kes bi haweyekî dixape, dixapîne li ser têla zemên…

rojeva memî ne memik

Digotin, “Reklama baş xerab tune ye, reklam reklam e.”

Bêguman…

Meseleya Mem Ararat jî ev e.

Belkî van rojan deng û qarawara wî li ser dik makan nayê, lê bi lotikên nîvpolitîk zingînîyê ji serê civaka polîtezîbûyî tîne.

Erê, bi kirasekî kurdî, 

lê wer xuyaye kiras zêde ne saxlem e, ku meriv tayekî jê bikişîne ew ê pêncî pîne jê bikeve.

Axir!

Lê Mem Ararat jî jîr û zîrek e, serserkî xwe avêt rojevê.

Li Qezê/Qoserê dema em zarok bûn me serserkî xwe diavêt gola şertê û gola reqo.

Erêê…

Agir bi mala xursîyan keve! Çemê Zirganê jî miçiqandin.

Gotina Dawî

Her kes li pey a xwe ye.

hebû tune bû

Wek ku zêde serî li Mem Ararat mezin dikin. Nizanim lê bi min ferqa Mem Ararat ji Rewşan Çelîkerê, ferqa Rewşan Çelîkerê ji Tara Memadavayê, ferqa Tara Memadovayê jî ji Rojînê tune ye.

Kirasê kurdî li xwe dikin û kurdên ku bi salan e birçîyê zimanê xwe ne, bi deng û stranên xwe hîpnotîze dikin.

Wek hunermendên kurdan li pîyasê gêre dikin lê ne bi sekn û helwesta xwe, ne jî bi karekter û vîzyona xwe pênaseya hunermendîyê heq nakin.

Qey piçekî ji Alîşan û Berdan Mardînî û Mahsûn Kirmizigul û Hulya Avşarê politîktir in, ew jî ji mecbûrî ye jixwe.

Axir…

Malxerabîya kurdan ew e ku rewşenbîr û nivîskar û hunermendên wan hemû pragmatîst û oportunîst in.

Gotina Dawî

Divê hunermend û rewşenbîr û nivîskarên neteweyên bindest wek neteweya xwe ne bindest û belengaz bin.

bîra qederê û mehmed ûzûn

Her sal,

salê carekê ji nav pirtûkan ez vê pirtûkê derdixim û bi germayî û dilsozîyeke henûn wê dixwînim, 

lê ne ji ber feraset û hunera Mehmed Ûzûn ez vê pirtûkê dixwînim; 

na…

ji hezkirin û hurmeta min a li Celadet Elî Bedirxan ez dixwînim û dibim şirîkê wan hestên wî yên dilsoz û kurdîperest.

Her weha,

her sal bi xwendina vê pirtûkê,

çawa dema hecîyek dihere li hecê dibe hecî û xwe pîrozwerbûyî hîs dike, ez jî di wê “bîr”ê de xwe dişom û pîrozwer dibim.

Di jîyana xwe de zû bi zû ez serî li kesan mezin nakim anku zû bi zû qedrê kesan nagirim;

bi kin û kurdîya kurmancî,

zû bi zû bi gotinên qelew û nasnavên qure ez wan pênase nakim, pir kêm in kesên wanî,

lê…

Ji bo min Celadet Elî Bedirxan yek ji wan kesan e ku bi dilekî pak dikarim jê re bibêjim, 

“Mamoste” anku “Mam-Hoste”

Kêm zêde ev 75-80 sal in ji nav me koç kirîye, lê hîn jî di eyara wî de kurdek derneketîye ku meriv jê re bibêje him kurd û kurdî ye, him modern û medenî ye, him jî entelektuel û rewşenbîr û pirrengî ye.

Lê zeman bi me re xerab ket; 

em çep gerîyan, 

çerxa feleqê çep gerîya 

û di labîrenta jîyanê de nigên me çeporasto li hev gerîyan, 

mixabin.

Gotina Dawî

Bêguman, 

ez dikarim weha jî bibêjim, bi min, zimanê Mehmed Ûzûn di vê “bîrê” de piçekî fetisokî jî bûye, 

lê…

“bîr”ê nehiştîye bifetise!..

qîrîna mirîyekî bêwelat

kundekî çû xwe li ser kevirê ber serê wî danî,

go,

-ez di ber fantezîyên psîkopatekî de mirim, yadê.

ro bilind bû, tavê da ser axê

û ji nişka ve pêl bi pêl qîrînek bilind bû ji bin wê,

go,

-ez diqefilim, yadê.

dêya wî kezeb û gurçikên xwe avêtin bin tifikê,

ji bo şîva êvarê,

lê rêvîyên wî di devê marekî de, çav li kulmek ronayî digerîyan, bi metirsî,

go,

-her der tarî ye, yadê.

ruh di qefesa sîngê de maye hefsî

kurm diçêrin li ser goştê bedena wî,

go,

-ne ez ji xwedê xuyame ne jî xwedê ji min, yadê.

hewl da serê xwe ji kefen bifilitîne, lê fêhm kir ku kefen jî nebûye qismetê wî,

go,

-ka kefenê min, yadê?