27 Ocak 2023 Cuma

de were porê xwe kur neke

Li Îrana îslamîfaşîst, mele Ahmed Hatemî di xutba înîyê de, ji minafiqên wek xwe re gotîye zimanê dojehê yê fermî kurdî ye.
Ê heyran!
Jixwe li gorî nerîna we, li bihuştê hewceyî bi axaftinê tune ye; ji xêndî xewê dema meriv ê tenê bi kêf û zewqê derbas bibe. Ziman ê tenê li ser fêkîyên qedexe bisûrike û kîr ê xwe de hêlîna bihuştî de veşêre...
Lê dojeh?
Li dojehê hewceyî bi axaftinê heye û ji bo axaftinê jî zimanek divê.
Û dîsa û...
Ji ber ku zalim ê bên mahkemekirin ango darizandin, divê dozger û dadger jî kurd bin.
Erê weleh mele Ahmed Hatemî, ker ket ca te û te pê girt!

Got:
-Tu dizanî du cure êş hene; ya ewil êşa canê meriv e, ya din jî êşa hêvîyê ye, ew hêvîya ku ji zaroktîya me de ji me hatîye stendin.
Te dî şûna hin tiştan nayê dagirtin, eynî tiştekî wisa...
Min got:
-Me navên zarokên xwe kirin Hêvî jî ew hêvî bi sî û starê me neket. Û xuya ye emrê me yê bi hêvîyan bibihure...
 Got:
-Meriv herî pir dema li xwe digere diweste. Û meriv pê dihise ku dema meriv li xwe digere, ne mimkun e meriv xwe bigihîne destpêka emrê xwe.
Min got:
-Û jixwe meriv li xwe negere, meriv nikare xwe nas nake. Û dema meriv xwe nas jî dike, emir diqede.

Hewce nake meriv her tiştî bizane.
Lê çend tişt hene, nabe meriv nizanibe.
Çi ne ew?
Xwenaskirin.
Û dîsa xwenaskirin, 
lewra heta meriv xwe nas neke, meriv çi nas bike jî, ew tişt kêm e...

Kesên di tirkî de hîn nizanin "de/da"yan bi kar bînin, em dibêjin çima xwe hînî rastnivîsandina kurdî nakin?
Rastnivîsandin, her weha yek ji nîşaneyên sekn û helwestê ye jî...

Li cem me ji kesên bisiûd re dibêjin, "Ma quzê gurê bi te ve ye?"
Bi rastî jî quzê gurê bi hin kesan ve ye û Kawa Nemir jî yek ji wan kesan e.
Dema berhemekê werdigerîne "kurdî" ji xwedîyê wê berhemê bêtir xwe qure dike, lê ne neheq e; lewra derdor serî lê mezin dike; 
biçûk mezin, jin mêr, kal pîr, kurdîzan kurdînezan li ser wî dilîrînin û halanan tê de hildidin.
Ew jî wa ye per û bask pê ve şîn nabin û nafire!
Xwezîya min bi dilê wî, lê ne ku dilê xwe dibijînim wî, xwezîya xwe tînim bi wê siûda wî.
Vê havînê heger bû qismet, ez ê jî herim li Çîyayê Mazî bigerim bê ez ji xwe re dêlegurekê nakujim...
Xelk û alem di mejîyê xwe ne, bi şev û roj bixebitin, kedê bidin, lê ew rabe bi wergerandina wê berhemê ji xwedîyê berhemê bêtir bê naskirin û pesnê wî bê dayin.
Xweş bazar e weleh.
Axir…
Kawa Nemir, piştî Soneyên William Shakespeare , wa ye berhema James Joyce ya bi navê "Ulysses" jî wergerandîye "kurdî".
Tilîlîlîlîlîlîlîlîlî!
Erê erê, ji îngilizî wergerandîye "kurdî"
Lê hêja ye meriv jê re li çepikan bixe û bibêje "Şabaş û sed şabaş!"
Ê heyran! 
Hîn îngilizan bi xwe baş ji îngilizîya Shakespeare fêhm nekirîye, wa ye mêrê bi sed mêrî Kawayê Nemir ew îngilizîya rehmetîyê Shakespeare wek qurtek av daqurtandîye û di ser de jî wergerandîye ser zimanê bav û kalên xwe;
lê...
ji min derew, 
dibêjin zimanê bav û kalan bi bav û kalan xerîb û ecêb hatîye!..
Ji pêr de ye li ser twîtterê, kes nema ku ev nûçe par ve nekir.
Ka nizanim gelo Kurdistan serbixwe û azad bibe, ew qas kes ê bi serbilindî peyaman belav bikin?
Min got siûda mêrik heye loo.
Heger Shakespeare û James Joyce sax bûna, piştî vê lîrelîr û şabaş û halana kurdan, ew ê bi xwe jî biçûna nig Kawa û bejna xwe li ber wî bitewandana.
Û belkî kitêbeke bi îmze jî jê bixwestana...
De hêvî dikim ev werger ê jî nebe wek wê sosreta Soneyên Shakespeare.
Ji bo xwendin û têgihiştina wan soneyan hîn jî ez ji xwe re li zimanzanekî digerim, zimanzanekî ku bi kawakî-kurdî dizane, lê mixabin hîn jî ez negîhame miradê xwe û ew kitêb di refên kitêbxaneya min de bi ser kitêbên din de her roj hêsiran dibarîne. 
Ji Soneyên Kawa, bibore, ji Soneyên Shakespeare soneyek:
“Bê zar im ji dinyaligê, dilzar, bimirama,-
Dibînim, merd kirin parsek li Kuçe-Kolanan,
Rûtik û Behle bi xeml û xêz, nabêjî çima?
Baweriya pak kuştiye şerê xwarze-xalan,
Şerm çûye, şoreta bi xeml û xêz hatiye cî,
Xamatiya dilpakî bir zorê dane amê,
Serpaki peymale kir qanûna axa hecî,
Hêz bû Kurdecehş, bi biratî derket ji Tehmê,
Zordest zimanê Hunerê best bir heft werîsan,
Hişsivik hefsar kir Şarezatî bin ezanî,
Te got, Rastiya saf, gotine te, Dilsaf, dîsan,
Pakî dîlê nepakiyê, Binzîn bû'b hêsanî:
Bê zar im ji dinyayê, lê xim herim mirinê
Lê ez ê dildarê xwe çawa bihêlim tenê."

Gotina Dawî
Yanî min got ez ê li ser HDPyê û kampanyaya wê ya hevdana pereyan jî çend gotin û kelaman bikim, lê nivîs zêde dirêj bû.
Û kurd jî ji xwendina nivîsên dirêj re qels in, mixabin.

11 Ocak 2023 Çarşamba

gotinên ji xwe ne bawer

Heger karaktera we yê ranegire jî, ji bo populîzmê bikin.
Jixwe hûn dikin...

Rastî tahl e, lê ji bo şêrîn bibe, xwe jî derdora xwe jî bixapînin û derewan bikin.
Ji ber ku xwexapandin şêrîn e.

Heger hûn bi kurdî nefikirin, zimanê we yê kurdî hîs neke.
Lê jixwe hûn jî wê dixwazin.


10 Ocak 2023 Salı

carinan

Xeysîyeteke min a balkêş heye; carinan bi xêra hin hevalan ez pê dihisim. 
Li ser medyaya sosyal; çi tiwîtter çi facebook, bi qasî yên ne hevalên min in nivîsên min dişopînin/dixwînin, yên hevalên min in nivîsên min naşopînin/naxwînin.
Li hemberî min dilbijandineke veşartî heye. 
Û ev jî, 
meraqa li ser min pirtir, hesûdî û nefreta li ser min jî gurtir û xurttir dike.
Lê...
Ez ê ji ya xwe danekevim, çendî rastîyên min bi we tahl û tûj bê jî...



7 Ocak 2023 Cumartesi

di serê min de pirsên qûnde

Tirkîye gav bi gav ber bi hilbijartinekê ve dibeze û ev hilbijartin ê jî guherîneke mezin bi xwe re bîne.
Kê senaryo nivîsandîye?
Di senaryoyê de çi hatîye nivîsandin?
Di vê senaryoyê de kî yê serlîstikvan, kî yê fîguran be?
Serlîstikvan û fîguran ê li dijî hev tev bigerin an bi hev re tev bigerin?
Ew ê proje Tirkîyeyê ber ku ve bibe?
Erdogan zilamê dewleta veşartî ye yan muxalefet?
Yan her du jî xizmetê tenê ji derekê re dikin?
Di navbera Erdogan û muxalefetê de wezîfeya HDPyê çi ye?
HDP bêtir zirarê dide reha kurd an bêtir fêdeya wê li reha tirk a neteweperest dibe?
HDP ne kurd e, HDP ne tirk e; naxwe derdê HDPyê çi ye?
Di hundirê serê min de pirsên qûnde xwe li hevdu diboqînin.
Lê mejîyê min pak û zelal e, lewra hemû rê derdikevin qonaxeke nuh...
Û li wê qonaxê tu tişt ê ne wek berê be.
Di vê rêwîtîya dûr û dijwar de heger em wek xwe man, pir baş e; na, heger em jî wek hevalan ji kerwên qetîyan, ker ê têkeve me.

Di temama zaroktîya xwe de min du caran mûz nexwarîye. 
Di nuhxortanîya xwe de ji şeş mehan carekê şeş mûz neketine mala me.
Û nuha jî xîyar ji mûzan buhatir in, mixabin. 
Ev şeş roj in mûzek di sinîya ser sêpayê li ser pişta hemû fêkîyan siwar bûye, stûyê xwe bi ser xwe de xwar kirîye, li min dinere û roj bi roj di ber min de reş û şîn dibe, da ku ez wê bixwim, lê guh nadimê û naxwim.
Ez naxwim, lewra
ez heyfa zaroktîya xwe jê hiltînim.

Gotina Dawî
Her tişt di zemanê xwe de xweş e.

6 Ocak 2023 Cuma

ez kîrê qasim suleymanî di qûna we kim

Ez kîrê Qasim Suleymanî di qûna we kim!
Ez
Kîrê
Qasim
Suleymanî
Di
Qûna
We
Kim
!
Ez kîrê Qasim Suleymanî di qûna we kim!
Ez
Kîrê
Qasim
Suleymanî
Di
Qûna
We
Kim
!
Ez kîrê Qasim Suleymanî di qûna we kim!

Gotina Dawî
Ez
    Kîrê
          Qasim
                    Suleymanî
                                     Di
                                        Qûna
                                                 We
                                                       Kim
                                                              !
                                                            Ez
                                                     Kîrê
                                          Qasim
                         Suleymanî
                     Di
            Qûna
       We
Kim
!
Ez kîrê Qasim Suleymanî di qûna we kim!

5 Ocak 2023 Perşembe

bi dîwêr re dipeyivim

Her kê bi tirkî şîret li we kir, li serê kîrê xwe binivîsînin û guh nedinê, di ser re gav bikin û bimeşin; lo ew ne rewşenbîr, ew lawê Xwedê be jî...
Lawê Xwedê!
Hîn em ji hebûna Xwedê piştrast û serwext nebûne, îja lawê wî jî derket!

Rojê bi nivîsandina çar pênc twîttan, ne kurdî rizgar dibe, ne jî hûn ji xwexapandinê...

Seloyê tu carî terka Selahattinîyê nekirîye, ji bo çi ew ê qîmet bide zimanê Selo?
Derdê Selo ne kurdî ye, lewra Selo ji min û we bêtir dizane ya kurdan dike kurd, kurdî ye;
loma jî, Selo bi hebûna Selahattin şad û bextewar e.

Û heger kurdî mîna sêwîyên ber dîwaran nebe xwedan dewlet
an jî li ser kurdan nebe desthilat û hukumran, bi  herikîna zemên re,
"Her kes wê hesabê xwe bide wicdana xwe. Rast e em gelek asîmîle dibin, emê fîre bidin, kêm bibin, lê emê bimînin. Sibe çi derî li Kurdî vebe em nizanin. Hêvî qûtê me ye; kî hêviya xwe wenda bike, ew mirî ye. Me çi gotibû:“Hoste Necar, razê wek her car, Xweda yek e, dergeh hezar.” 
ewil em ê wek vê nivîsa li jor bi tirkî bifikirin û bi kurdî bipeyivin/binivîsînin,
dû re jî, 
zimanê me yê jî mîna zimanê azerîyan bibe zaravayeke tirkî.
Binerin, şaş fêhm nekin haa!
Wek hinekan ez bi tirkî şîretan li we nakim; jixwe ya ez dikim ne şîret e jî, ez bi dîwêr re dipeyivim.
"Dîwaro min ji te re got, bûkê tu fêhm bikî"
Lê mixabin, ne deng ji dîwêr tê, ne jî bûk bûkên berê ne.
Berê,
bûk ji malan re dibûn stûn, ji zarokan re dibûn per û bask û ji zimên re jî dibûn dê,
lê...
dê jî ji kîsê me çûn êdî; rehma Xwedê lê!..

Gotina Dawî
Ne ji bo sibê û zarokên bê, ji bo xwe bixwazin her hûn çi dixwazin...
Berî her kesî û her tiştî, meriv bi xwe dide qebûlkirin her meriv li pey çi be...
Wek ku Kurdistan heye bijîn, heger hîn sînor ne dîyar bin jî; 
lê nabe hûn xwe ji nirx û hêjayîyên kurdî dûr bixin û xwe bidin hêvîyê Kurdistanê.
Çima?
Heger tu nebî, Kurdistan jî derew e wîî!..


30 Aralık 2022 Cuma

pele û zaroktîya min

Do, sê seetan, min ji romana nuh tenê sahneyek nivîsand;
sehneyeke erotîk...
Ji bo Ekrem û Nofê têr di hev nin û her weha piştî xwendevan jî bixwînin, herin di hev nin, tam sê seetan min serê xwe bi wê sahneyê re êşand.
Dû re,
piştî ew sahne qedîya, min xwe negirt û berî xwendevanan, ez çûm, min kurmê xwe şikenand.
Ez dijîm û dû re diherim dinivîsînim an ez dinivîsîni û dû re diherim dijîm, 
nizanim(!)

Pele jî bû kulmek hîç û wenda bû ji ber çavan.
Ez negîhaştim dema wî, lê di zaroktîya xwe de min pir bihîst nav û deng û hunerên wî.
Îroj li ser medyaya sosyal ez li vîdeoyekê rast hatim; ji lîska Pele û futbolîstên nuha. 
Ew cambazîya futbolîstên îroj a bi her tevger û hereketa xwe her kes mest û şa dikirin, di dema xwe de Pele hemû ceribandibûn.
Ez kinik û hejar û reşik bûm, lê di futbolê de pir jêhatî û sivik bûm.
Loma jî,
leqabê min Pele bû.
Û mîna brezîlyayîyekî min dida pey wê topê û tobe be ku kesî bikarîya ew top ji nigên min qut bikira; bi topê re dans dikir, lê bêsiûdîya min, li ser axa me ne qîmetê topê hebû, ne jî topa me pê dilîst pere dikir.
Heger dê û bavê min ne Seadet û Cemîl, Rebeka û Robert bûna, dema mijar bibûya futbol û li ser Pele û Maradona û Sokrates û Messî û Ronaldo bihata peyivandin, belkî navê min jî bihata ser zimanan.
Îja...
Ez nebûm futbolîstekî navneteweyî, lê ez bûm Devlikenekî neteweyî.
Poşmanî?
Bi qasî serê misqalê ne poşman im, bi vî halî.

Gotina Dawî

29 Aralık 2022 Perşembe

hema ji mecbûrî xweda çêke

Şîzofrenan dinya di nav xwe de parê kirîye û hin biaqilên bi gotinên şîzofrenan xwe zana û aqilmend dihesibînin jî, bi şîretan hewl didin me kawikan ji rêya xwar vegerînin.
Fantezîyên şikeftan...
Çîrokên bê temel...
Û serek û rêberên jirêder...

Di vê feqîrî û xizanîya feqîr û belengaz li ser sergoyan li fêkî û zebzeyan digerin de, tew hin xwelîser ji bo li dora wî kevirê Kabeyê yê ku kes nizane bê ka çi tê de ye, şeş heft tûran bizîvirin, têra xwarina sed malbatî ya mehekê xerc dikin.
Di bin çengê wan de feqîr û belengaz ji birçînan kîrê hev dimêjin, narin du kurtêlan navêjin nav wan reben û belengazan, diherin bi hezaran dolar xerc dikin, di rêya yekî ku hayê wî bi xwe jî ji wî tune ye bê heye yan tune ye.
Û şeqeşeqa girtina wan selfîyan.
Ka aqil!

Qîrîn, bi hemû zimanan qîrîn e, lê qîrîna bi kurdî dil û kezeba meriv di devê meriv re derdixîne û diperitîne.
Lewra bi salan e kurd tenê li ser kezebên xwe diqîrin, mixabin.

Gotina Dawî
Û rast derew, xêr û guneh di stûyê Cibo de be, dibêje, Xweda rojê sê dahnan kezebê dixwe û piştî her têrxwarinîyê paşîya qûna xwe dide kurdan û dibe xurexura wî radikeve.

Têbinî yan jî Jêrenot
Cebraîl bi kurdî Cibo ye. 

27 Aralık 2022 Salı

hevpeyvîn

Lokman Polat – Pirs : 1 – Birêz Devliken Kelogirî ji kerema xwe re tu dikarî xwe bi xwendevanan bidî nasîn?

Devliken Kelogirî – 1- Çendî kêfa gelek nivîskaran ji vê pirsê re bê jî, ez bi xwe ji vê pirsê aciz im, lewra bi min danenaskirina mêvanan karê mazûvên e, lê madem bûye adet, bi kin û kurmancî, bêyî ku ez xwe li ber çavê xwendevanan bikim hûtekî efsanewî, li ser xwe çend gotin û kelaman bikim. Ez Devliken im. Lê bira jî ez dev li ken im; him dikenim, him jî dikenînim. Lê carinan jî diqeherim, aciz dibim, hêrs dibim. Devliken û qehr? Devliken û acizî? Devliken û hêrs? Bêguman nabe! Nabe, lewra min jî go ka ez paşnavê xwe jî bikim Kelogirî, mîna şev û rojê ez jî kirasê jîyanê lê bibirim û lê bikim; lewra jîyan her ne bihar e. Bi min felsefeya jîyanê bi girî dest pê dike lê bi naskirina jîn û jîyanê re ew girî bi demê re vediguhere ken. Û ken jî dermanê jîyanê ye. Bikenin, bikenînin da ku hûn xweş bijîn!.. Heger hûn bixwazin li ser min xwe bigihînin hin agahîyên klasîk jî, kerem bikin herin serîyekî li http://devliken.blogspot.com/?m=1 bixin. Li wir, di heqê min de her tişt heye; ji xêndî bejn û bala min. Lê jixwe bejn û bala min jî ne xema we ye. De belkî hinek ji we bi xwe re nebînin herin li derîyê bloga min bixin, loma ka ez ji bo we li ser xwe çend gotinên klasîk bikim: Ji Mêrdînê me. Li Qoserê ji dawa dêya xwe ketime û heta lîseyê jî ez li wir jîyame. Dû re derketim Stenbolê. Min li zanîngeha Beykentê beşa sînema televîzyonê xwend. Nuha jî dansalek ji min re maye ez beşa erdnîgarîyê ya zanîngeha Stenbolê biqedînim. Lê piştî ev beş jî biqede, ji bo ez li erdê nemînim û li xwe neheyirim, hewce ye sala bê ez dest bi xwendina zanîngeheke din bikim. Wek hûn jî dizanin li Stenbolê çûyin û hatin mesele ye û meriv di ber heqê rê de dernakeve. Qet nebe bi xêra xwendekarîyê ez xwe bê akbîl nahêlim; akbîla xwe dixim bêrîka xwe û bi haweyekî bêminetî li sikak û kolan û qadên Stenbolê zîz dibim. Hêleke dilê min ji bo edebîyatê, hêleke dilê min jî ji bo sînemayê diavêje. Bi navên Doxînsistîzm, Xwelîserîzm, Xweşzûgotinokîzm, Leylan û Peyvforîzma pênc kitêbên min çap bûne. Bi navên Xof, Reş û Şîn, Mirîd û Xwekuştin çar kurtefîlmên min hene.

Lokman Polat – Pirs : 2 – Te kîngê û çima dest bi nivîsa kurdî kir? Berhema te ye pêşîn kîjan e? Û naveroka wê li ser çiye?

Devliken Kelogirî – 2- Xortanîya min li Stenbola xopan bi haweyekî lumpen derbas bû. Ji sala 96an heta sala 2002an ji edebîyat û hunerê dûr, tenê ez li pey kêfa kîr û dilê xwe pengizîm. 
Erê ez kurd bûm, bi kurdî dipeyivîm, bi kurdî dijîyam û di nav derdoreke politîk de radibûm rûdiniştim (çendî jîyaneke min a lumpen hebû jî wextekî min ê pir li NÇMyê jî derbas dibû) lê polîtîze nebûbûm. Wek nuha di xortanîya xwe de jî tu carî bi haweyekî rêxistinî ez nebûm zilam û endamê partîyekê/rêxistinekê, her serbixwe bûm. Lê ji sekn û tevger û karaktera xwe min bi xwe derdixist ez ne kesekî ji rêzê me. Û piştî demekê (piştî çavê min û dilê min û navnigên min gelek tişt dîtin, pelandin, tahm kirin) mejî û dilê min berê min dida derin dinê. Dema min ji kovara qerfî-mîzahî Pîneyê re karîkaturek çêkir û min ew karîkatur li ser rûpelên Pîneyê dît, min hîs kir orgazm tenê ne di nav nivînan de ye û ew roj ev roj e ez nikarim xwe ji wê orgazmê dûr bisekinînim. Erê, bi kovara Pîneyê min çav berda huner/edebîyatê, lê bi malpera Lotikxaneyê ez bûm evîndarekî serserî. Çima? Heger eşqa huner û edebîyatê bi meriv re çêbûbe, meriv ji kîjan zimanî afirîbe, hewce ye meriv bi wî zimanî binivîsîne, bike. Û ez ji dawa kurdîyê ketime. Ziman îxanetê efû nake!

 Lokman Polat – Pirs : 3 – Hinek nivîskarên ku bieslê xwe kurd in, bi tirkî dinivîsin. Lê, te tercîha xwe bi kurdî nivîsînê kiriye. Nivîskarên ku bi eslê xwe kurd in lê bi tirkî, arebî, farisî dinivîsin, nivîskarên kurd in yan nivîskarê zimanê tirkî, arebî, farisî ne? Tu ji bo nivîskarên ku bi eslê xwe kurd in, lê berhemên xwe bi zimanên neteweyên serdest (tirkî, erebî, farisî) dinivîsînin çi difikirî?

Devliken Kelogirî – 3- Wek di pirsa berî vê pirsê de min got, meriv ji kîrê kîjan zimanî ketibe, meriv dola wî zimanî ye û heger tu bi wî zimanî binivîsînî, tu dibî perçeyekî wî zimanî. Bi min, kurdên bi eslê xwe kurd, ne kurd in, heger xwe nas kiribin lê ji bo kurdbûna xwe neketibin nav hewldanekê!.. Loma jî, nivîskarên bi eslê xwe kurd heger bi tirkî-erebî-farisî binivîsînin, ji dagirkeran bêtir xisar û zirarê didin miletê xwe, lewra, bi qasî miletê wan bi qelema wan ji xwe dûr dikeve/asîmile dibe, bi çek û seleh û zilma dagirkeran ji xwe dûr nakeve/asîmile nabe. Heta kurdî azad nebe, heta Kurdistan serbixwe nebe, ew luks û heq û konfora nivîskarên kurd tune ye bi zimanên dagirkeran binivîsînin û xizmetê ji ziman û edebîyat û hunera wan re bikin. Lewra ji ber serdestîya tirkî/erebî/farisî, îro kurdî bindest e. Îja ka aqil!

 Lokman Polat – Pirs : 4 – Edebîyata kurdî ya devkî dewlemend e. Gelo tu rewşa edebiyata kurdî ya nivîskî çawa dibînî?

Devliken Kelogirî – 4- Di edebîyata kurdî de qelemên tûj û xurt hene, lê ji ber ku pirê berheman dişibin hev, meriv nikare bi dewlemendî pesnê wê bide. Lê heger ji kurdî re dewletek çêbibe, ew potansîyel heye; him ji bo edebîyatê, him jî ji bo huner û sînemayê.

Lokman Polat – Pirs : 5 – Li gor te kîjan şaxê edebiyata kurdî (helbest, çîrok, roman û şano) li pêş e û herî pir dewlemend e?

Devliken Kelogirî – 5- Ji bo kurdan a herî hêsan helbest e, çendî helbest ne karê her kesî be jî. Bi min roman li pêş e. Bi qasî ez taqîb dikim…

 Lokman Polat – Pirs : 6 – Li gor bîr û raya min, nêrîn, dîtin û ramanên min, rexnegirî tena serê xwe rexne nîn e. Digel rexneyê berhemê fêmkirin, şîrovekirin, ravekirin û nirxdayin e. Bi gotineke kin û kurt, rexnegirî: Hunera şîrovekirin û nirxandina bi hişê têgihîştî ye. Rexnegirî, hunera nirxandinê ye, şiroveya berhemê ye, xwendina berheman e û herweha kar û xebateke lêkolînî ye. Tu ji bo rexnegiriya edebî çi difikirî?

Devliken Kelogirî – 6- Û bêguman ji rexnegirîya edebî re vîzyoneke xurt divê lê mixabin pirê zana û xwendeyên me bi vîzyoneke televîzyonî tev digerin.

 Lokman Polat – Pirs : 7 –Tu difikirî ku rexnegir bi têra xwe girîngiyê didin xebatên te? Eger wisa nafikirî, sedemên vê yên girîng çi ne?

Devliken Kelogirî – 7- Dev ji girîngîyê berde, rexnegir newêrin bi sî û stara berhemên min bikevin. Ê bêguman sedemên wê jî hene: Ez ne endam û zilamê partîyekê/rêxistinekê/sazîyekê me. Ez ne mirîdê şêxekî/serokekî me. Ne dêr xema min e, ne mizgeft. Wek hinekan bi haweyekî margîseyî/bûkalemonî tev nagerim û dilê her kesî xweş nakim. Serê min jî bifire, ji bo berjewendîyên şexsî ji sekn û helwesta xwe nayêm xwar. Zimanê min çewt û tûj û rep e, kî bi ber keve, avê lê venaxwe, xwe lê diqelibîne û di ser re dihere. Ne dîn û îdeolojî li ser bala min in, ne jî civak û ehlaqê civakê yê pepûk û reben û belengaz û têkçûyî. Xema min ne misilman in, ne elewî ne, ne jî êzîdî; jixwe meriv li ser axa xwe ne azad û serbixwe be, bi kêrî çi tê ew dîn û dîndarî û mirîdî! Bi kin û kurmancî, kurd ji rastgoyan aciz in û ez jî têra xwe û wan, wan aciz dikim.

 Lokman Polat – Pirs : 8 – Rexnegiriya kurdî di çi radeyê de ye? Li gor te, çima rexnegirî û fonksîyona rexnegiriyê çiye?

Devliken Kelogirî – 8- Rexnegirîya edebî di nav kurdan de bi haweyekî gundîkî ye; dilê kê ji kê re bixwaze, dipesinîne, lê heger meriv ne şinek û şelaf û qûnalês be, bi gotineke din heger meriv xwedan sekn û helwest be û hesabê kesî neke û guh nede berjewendîyên şexsî, berhema meriv çi qasî bikalîte û hêja be jî, ji hesûdî û çavnebarî kes qala wê berhemê nake. Rexnegirî, xwendin û xwenuhkirin e. Rexnegirî, lêkolîn û lêpirsîn e. Rexnegirî, zanîna edebî, hunerî, estetîkî, felsefî, sosyolojî û psîkolojîyî ye. Rexnegirî, bext û ûjdan e. Rexnegirî, kesayeteke vîzyoner e.

 Lokman Polat – Pirs : 9 – Mijara berhemên te bi giranî liser çi ne?

Devliken Kelogirî – 9- Mijara berhemên min diguhere. Ez ji xwe re sînoran çênakim. Zimanê min ji axa ez li ser dijîm azadtir e. Erê, hîn ji bedena min re welatekî azad û serbixwe ava nebûbe jî, zimanê min ji xwe re welatekî azad û serbixwe ava kirîye. Dilê wî çi û çawa bixwaze werê dijî. Carinan bi haweyekî qûnde û tolaz û serserî, carinan bi haweyekî bêhawe û bêedeb û henekî, carinan jî li pey peyv û gotin û kelaman bi hewara feylesofekî dipengize mîna şêxekî, dewrêşekî, dînekî… Ez bi zimanekî eşkere bibêjim. Mijarên berhemên min: Çîrokên qerfî, mîzahî û erotîk. Peyvforîzmayên civakî, politîk, dînî. Helbestên erotîk û qerfî. Pêkenok û meselok û çîrçîrokên cûr bi cûr. Romanên postmodern û têra xwe bi zimanekî vekirî û erotîk.

 Lokman Polat – Pirs : 10 – Dibêjin ne hemû bin jî piraniya nivîskarên kurd pirtûkên hev naxwînin, tu pirtûkên nivîskarên kurd dixwînî?

Devliken Kelogirî – 10- Weleh ez kitêbên kurdî dixwînim lê yên kêfa min ji wan re neyê, ez heta dawîyê wan naxwînim; xelas nakim û datînim. Bêguman ez xwe li nivîskêr jî diceribînim!

 Lokman Polat – Pirs : 11 – Rexnegiriya helbestan ji ya romanê û çîrokê cuda ye. Rexnegir carna maneyên ku helbestvan qest nekiriye didine helbestê. Di eniya Wêjeya Kurdî de helbestvan gelek in lê rexnegirên helbestan kêm in. Tu li ser vê mijarê çi difikirî?

Devliken Kelogirî – 11- Seyda, helbest ne qada min e, loma jî naxwazim tiştekî bibêjim, lê bêyî ku zêde bidim nav, heger sibê kurdî azad bibe, hin helbestvan ê qelema xwe bişikînin û di qûna xwe kin, lewra ne kurdî ew qasî erzan e, ne jî hosteyîya helbestê…

 Lokman Polat – Pirs : 12 – Ev rastiyek e ku gelek nivîskar tehamulî rexnekirina berhemên xwe nakin. Helwesta te li hemberê rexneyên li pirtûkên te hatine kirin yan jî rexne lê bêne kirin çiye?

Devliken Kelogirî – 12- Xwezî hin rexnegiran bikarîya bi dilekî wêrek berhemên min rexne bikirana lê ne çavê wan bar dibe pesnê berhemên min bidin, ne jî xwedîyê wî dilê wêrek in rabin li ser berhemên min ne baş binivîsînin. Ê qey ez ê jî ranebim xwe bi xwe, xwe rexne nekim! Rastîyeke din jî heye, terzeke min a cuda heye, belkî jî rexnegir û edebîyathez hîn jî hînî vê terzê nebûne… Lê ev terz ê jî wan azad bike, hayê wan ji wan tune ye.

 Lokman Polat – Pirs : 13 – Berpirsiyariya nivîskar û rexnegir li pêşberî hev çine? Helwesta wan a li hemberê hev divê çi be, çawa be?

Devliken Kelogirî – 13- Çi dost çi heval, heger mebest bû huner û edebîyat, ji bo asta civakê bilind bibe, çi çê çi xerab divê meriv texsîr neke û ya mejî û dilê xwe bê tirs û bê fedî bibêje. Lewra civaka ku di warê huner û edebîyatê de ne pêşketî be, ew civak tim bindest û belengaz û ketî ye. Huner û edebîyat mirêka civakan e. Bi kultura şinekî û şelafî û xweşkirin û hevaltîyê rexnegirî nabe, heger bibe jî, nabe rexne, dibe rêxne.

 Lokman Polat – Pirs : 14 – Çêbûna atmosfera rexneyê bi çi ve girêdayî ye? Çima rexne nayê pêşwazîkirin?

Devliken Kelogirî – 14- Em endamên civakeke hestyar in. Peyv zû li meriv dikeve, mixabin. Malbata em tê de mezin bûne, civaka em tê de hînî jîyanê bûne, sîstema perwerdeyîyê ya seqet, her yekê bi serê xwe li ser bedena me birînek vekirîye û bêyî em van birînan tedawî bikin, em bi van birînan re dijîn. Loma jî tehamula me ji rexneyan re tune ye. Bi qîma me nayê yek di heqê meriv de tiştekî ne bi dilê me bibêje; wan birînan em hînî pesn û pesinandinê kirine.

 Lokman Polat – Pirs : 15 – Çawa ku di berhemên edebîyata cîhanê de erotîzm, pevşabûnên pornoyî hene, pir tebiiye, normale ku di berhemên kurdî de jî hebin û ji xwe di hinekan de hene. Kurd neteweyek in û ji bilî dewleta wan tiştekê wan kêmê neteweyên din nîn e. Divê erotîzm û pornoya wan jî hebe.

Lê hinek nivîskar şerm dikin û erotîzmê û pornoyê li cihek bêhil, qet hevûdu ramîsanê, hev maçî kirin jî di berhemên wan de tunin. Tu di vê mijarê de çi difikirî?

Devliken Kelogirî – 15- Edebîyat û huner li eyb û şerm û fedîyê guhdarî nake. Jixwe ji bo ew eyb û şerm û fedî terbîye bibe/kedî bibe edebîyat û huner heye. Û ew kesê nikaribe kirasê şermê ji xwe bike, bila li mala xwe, li nav zarokên xwe, li ber serê jina xwe/mêrê xwe rûne û karekî din ji xwe re bike. Edebîyat û huner, ne li pey civakê, civakê li pey xwe digerînin. Loma jî hewce ye edebîyatvan û hunermend bajon ser tabû û metirsîyên civakê. Bi vî haweyî meriv dibe milet û di nav miletekî de bi qasî kesên “biedeb” kesên “bêedeb” jî hene. Mixabin, pirê kurdan çûne li bajar û metropolan bi cî bûne lê gundîtîya xwe jî bi xwe re birine. Şaş fêhm nekin, mebest ne biçûkxistina gund û gundîyan e, lê ev jî rastîyek e, bi mentiq û hişmendîyeke gundîkî karên bajarî û bajarvanî nabe. Hewce ye edîb û hunermend ji kompleksên xwe rizgar bibin. Civaka ku edîb û hunermendên wê ne azad bin, ew civak ê tu carî azad nebe û pêş nakeve. Divê zîhnîyet bê guhertin lê bi van tabû û kompleksan, bi vê mentîq û hişmendîya pûç û perîşan zor û zehmet e. Û ji bo zîhnîyeteke xweş û ronak jî zîhnîyeteke nûkîtop divê; zîhnîyeteke xweş û nûkîtop jî bi tedawîkirina zîhnîyeta berê ne mimkun e; divê zîhnîyeta berê ya nexweş bimire û li şûna wê yeke nuh ava bibe. Ez dizanim ez zêde peyivîm û min hûn aciz kirin.

 Lokman Polat – Pirs : 16 – Di hinek romanên min de û di hinek romanên Mehmed Uzun, Firat Cewerî, Bavê Nazê, Mîr Qasimlo, Helîm Yûsiv, Mihemed Şarman, Siud Kîkî, Devliken Kelogirî, Sevda Kaplan, Yildiz Çakar, Gabbar Çiyan, Nîhad Ekîncî, Cîhanroj û hwd. de sahneyên erotîk hene. Cenabê te romanên van nivîskarên ku min bi nav kir û yên din ku di wan de pevşabûn û şadimaniyên seksê hene xwendiye yan na? Heger te xwendiye tu wan berheman çawa dinirxînî?

Devliken Kelogirî – 16- Ma nizanim hewce ye ez bersiva vê pirsê jî bidim? Jixwe yek ji wan nivîskaran ez im û di wî warê de ez dibêjim ê herî bêkompleks tev digere ez im.

 Lokman Polat – Pirs : 17 – Di berhemên edebî yên kurdî de bandora kîjan ekola cîhanê a navnetewî heye?

Devliken Kelogirî – 17- Ez dikarim li ser navê xwe û berhemên xwe bersiva vê pirsê bidim. Çendî meriv xwe qure bike û bibêje bandora kesî li ser min çênebûye, ez xwedan terzeke cuda me jî, ev tez zirderewek e. Ji roja em dest bi xwendinê dikin heta em xwe nas dikin û dibin xwe û heta piştî wê qonaxê jî, çê xerab bandora nivîskar û hunermendan li ser meriv çêdibe. Erê, her kesek xwedan karakterek e û piştî demekê li ser wê karakterê kesayetek ava dibe. Nivîskarî, hunermendî jî werê ye. Karakterek heye lê bi demê re ew karakter dixwîne, dibîne, diceribîne û hewl dide ji wan tecrûbeyan karakterek xweser çêke û heger ew potansîyel hebe, çêdibe jî. Loma jî min kî û çi berhem xwendibin, çê xerab îlle bandor li min kirine. Lê ji hemûyan ên li ber dilê min delalî, ji bo qonaxa min a edebîyatê: Charles Bukowskî, John Fante, Dostoyevskî, Tolstoy, Jose Saramago, Vladimir Nabokov, Gorkî, Balzac, Stefan Zweig. Lê herî pir John Fante û Charles Bukovskî. Di qonaxa min a sînemayê de jî: Abbas Kiarustemî, Pedro Almodovar, Alejandro Gonzalez Inarritu, Akira Kurosava, Francis Ford Coppola, Theodoros Angelopulos, Ingmar Bergman. Ez neheqîyê li yên me jî nekim, bêguman bi xêra Hesenê Metê, Bavê Nazê, Mehmed Uzun, Bextîyar Elî, Mistefa Aydogan, Cemîl Denlî, Jan Dost, Arjen Arî û Helîm Yusiv jî min ji kurdî û edebîyata kurdî hez kir. Lê carinan li ber tayê Melayê Cizîrî û Feqîyê Teyran jî xwe dihejînim.

 Lokman Polat – Pirs : 18 – Tu derbarê realîzm, surrealîzm, modernîzm û postmodernîzmê de çi difikirî? Di nav berhemê kurdî de ev cure berhemên li gor van ekolan hene yan na?

Devliken Kelogirî – 18- Hewce ye meriv her ekolê biceribîne û jixwe kurd jî diceribînin. Hewce nake meriv ta bi derzîyê ve bike û yek bi yek bîne ziman, îro ro di edebîyata kurdî de çê xerab hemû ekol hatine ceribandin. Lê ez bi xwe realîst û postmodernîst im.

 Lokman Polat – Pirs : 19 – Nivîskar afirîner e. Afirînerî beriya hertiştî bi xeyalê pêk tê. Ji bo afirîneriyê xeyal, hest û eqil pêwîst e. Li gor min di edebîyata kurdî de xeyal kêm e, realîzm zêde ye. Li gor te di roman û çîroka Kurdî a nûjen-modern de xeyal çiqas heye?

Devliken Kelogirî – 19- Bêguman esasê edebîyat û hunerê, afirînerî ye. Heger afirînerî qels an jî kêm be, pirê caran xewn û xeyal û fantezî jî bi hewara meriv de nayên. Mixabin, pirê nivîskaran serpêhatî û bîranînên xwe û bav û kalên xwe dinivîsînin. Belê, ew jî hewce ne lê heger meriv karekî werê kir jî, hewce ye meriv bi vîzyoneke xurt bike. Ji bo edebîyat û hunerê afirînerî, vîzyon, şarezatî, xeyal û fantezî hewce ne; hemû bi hev ve girêdayî ne û heger ji van têgehan yek qels an tune be, berhem jî qels dimîne. Bi kin û kurmancî, ji bo meriv berhemên xwe bi xeyal û fantezîyan bixemilîne, xwendineke xurt divê, vîzyoneke xurt divê û ya herî girîng, afirînerî divê. Mixabin, di edebîyata kurdî de afirînerî, xeyal û fantezî têra xwe ne serketî ne.

 Lokman Polat – Pirs : 20 – Afirînerên edebiyatê avahîsazên cîhaneke wêjeyî ne û cîhana wêjeyî wê bibe çîrok, roman, avahî û naveroka wê çîrokê, romanê dê hebe. Ji bo wê jî mijar hewce dike. Mijar, bi xeyal, hest û mêjî ve di hundirê şiyana afirîneriyê de ye. Li gor min piraniya mijarên berhemên gelek nivîskarên kurd biyokrafîk in, hinek jê jî otobiyokrafîk in. Li gor te mijara berhemên kurdî ên nûjen li ser çi ne? Û herweha mijara berhemên te çi ne? Û tu bi gelemperî ji bo mijara berhemên edebî çi difikirî?

Devliken Kelogirî – 20- Bi min bersiva vê pirsê jî di nav bersiva pirsa berî vê pirsê de heye. Jixwe edebîyat û huner ji peyva nehewce hez nakin. Haa, mijara berhemên min jî, ez ne şaş bim li jor, li derekê min qal kiribû lê ji bo te bi kinî ez dîsa bibêjim. Ji bo berhemên min her tişt dikare bibe mijar û bûye jî. Serpêhatî hene, bîranîn hene, xeyal û fantezî hene, romantîzm û nîyhandin û erotîzm hene, peyvforîzma û aforîzmayên civakî/sosyolojîk/politîk hene, çarînên eşqê û şehwetê jî. Mijara berhemên din jî ne xema min e, ez li xwe û berhemên xwe germ û konsantre dibim.

 Lokman Polat – Pirs : 21 – Di dema çûyî de yekê li Fransê, yekê li başûrê Kurdistanê û du kesan li Swêdê gotin romana kurdî tune. Yên ku weha gotin ji wan du kesan wan bi xwe çend roman nivîsîne, du kesên din jî kurteçîrok nivîsîne.

Helbet ev dîtina wan e. Li gor min û piraniya nivîskarên kurd ev dîtineke şaş e, tewş e, nerast e, heta hinekan got pêwîst nake mirov minaqeşe ya vê dîtina beredayî bike.

Tu derbarê vê mijarê de ango dîtina romana kurdî tune de çi difikirî?

Devliken Kelogirî – 21- Her kes bi kêfa xwe ye. Tiştek hebe û heta sibê ez bibêjim ew tişt tune ye, ma ew tişt tune dibe? Na. Û jixwe dema mijar dibe edebîyat û huner, ên bi qasî misqalekê dil û mejî û hestên xwe li ber wê baranê baş şil nekiribin/ne nermijandibin, radibin xwe qure dikin û li ser serê civakê xwe dikin otorîte; lê ew kesên xwe otorîte dibînin, di esasê xwe de ne tu barûte ne. Loma jî ha ew peyivîne ha keran tir kirine heman tişt e.

 Lokman Polat – Pirs : 22 – Tu kîjan nivîskarên kurd nêzikê xwe dibînî û ji berhemên kîjan nivîskarên kurd hez dikî?

Devliken Kelogirî – 22- Weleh Seyda, ne ez xwe nêzîkî kesî dibînim, ne jî kesî nêzîkî xwe… Ez deve me û bi serê xwe me. Ne tirsa min ji sîyasetê heye, ne tirsa min ji dîn heye û ne jî qeyde û adet û tabû û kompleksên civakê xema min in. Mejîyê min û dilê min dinin hev, ji wê nîyhandinê çi bizê, zimanê reben wê dibêje. Ez kesekî rep im! Zimanê min jî rep e, sekn û helwesta min jî…

 Lokman Polat – Pirs : 23 – Te qet pirtûkên min xwendine?

Devliken Kelogirî – 23- Çima derewan bikim, weleh hîn min nexwendîye, lê piştî vê gazinê ez ê bixwînim.

 Lokman Polat – Pirs : 24 – Niha li ser çi dixebitî? Di nêz de berhemeke nû heye an na? Di pêşerojêde dê kîjan berhema te bê weşandin?

Devliken Kelogirî – 24- Nuha li ber destê min du proje hene; yek edebî, yek sînemagerî… Min dest bi romanekê kirîye û heger ew Xwedayê ku ez nizanim xwe li ku veşartîye hêz û qawet û xîretê bide min, di demeke nêzîk de ew ê bigihê. Her weha heger ez çend qurişan bikarim bidim ser hev, li ber destê min senaryoya kurtefîlmekî heye, mijar serxwebûn e, dixwazim herim li welêt bigirim.

 Lokman Polat – Pirs : 25 – Gotina te ya dawî…

Devliken Kelogirî – 25- Ez ji “Gotina Dawî” hez dikim. Di bloga xwe de jî bi vî navî quncikek heye. Îja madem te got gotina te ya dawî, ez jî te neşikînim û gotina xwe ya dawî bikim: Bi hêvîya kurdî bibe kîrek û têkeve qûna kurdan!

26 Aralık 2022 Pazartesi

dîaspora

Şaredarê şaredarîya Parîsê di daxuyanîya xwe de gotîye: 
"Piştî wê bûyer û trajedîya kambax û biêş, apocîyan bi piştgirî û desteka hin çepgirên fransî yên oportunîst li sikak û kolan û qadên Parîsê agir bi erdê xist; kaos û çalakîyên vandalî zirareke mezin da bajar û bajarîyan. Û ez bawer nakim fransî bi çavekî sempatîk li van talan û çalakîyên vandalî binerin."
Bi kin û kurmancî, ciwamêr gotîye: 
"Hûn ne ehmeq in jî, hûn hîn diherin ji ehmeqan re taşerontîyê dikin."
Bi gotineke din xwestîye bibêje:
"Hûn di bin ehmeqan re ne."
Berê aqil ji kîsê xelkê bû, lê nuha aqil ji kîsê vala ye, mixabin.

Li Tirkîyeyê, pirê caran ez bûme şahid, hin çepgir û anarşîstên tirk jî piştevanîya HDPKKyê dikin. 
Û hay ji kurdan heye, ev çepgir û anarşîstên bi eslê xwe kemalîst û parêzvanên dewleta xwe ne, dostên kurdan in.
Na.
Ew bi xwe jî baş dizanin HDPKK li dijî Kurdistanê ye, loma piştevanîya wê dikin.
Xwedê giravî ew çepgir û anarşîst li dijî sînoran in lê dema meriv ji wan re dibêje, "ka kerem bikin, pêş ve werin, ewil bi hev re em sînorên heyî (Tirkîye) hilweşînin, dû re em alaya anarşîzmê hildin û li ba bikin" mîna ji par ve kîrek têkeve qûna wan, devê wan ji hev dihere; lewra ne durist in û tenê ji xwe re li ser pişta kurdên bêhiş bi haweyekî romantîk masturbasyona îdeolojîk pêk tînin.
Li Ewrûpayê jî werê ye. 
Pirê çepgirên ewrûpî bi çavê anarşîst û sosyalîst li HDPKKyîyan dinerin, lê ew çepgirên ewrûpî yan nizanin yan jî bi qastî xwe li kawiktîyê datînin ku trajedî û kuştina kurdan ne problemeke îdeolojîk e, ji bêdewletîyê ye. 
Û divê sosyalîst û anarşîstên kurd vê rastîyê jî piştguh nekin; 
her çepgirekî ewrûpî her weha dewleteke wî jî heye û ew dewleta wî wê wêrekî û xwebawerîyê pê re çêdike ku ew jî bi wê wêrekî û xwebawerîyê bi haweyekî romantîk fantezîyan diceribîne.
Bi kin û kurmancî,
Sosyalîst û anarşîstên kurd nanê bêxwe dixwin, tirên şor dikin, 
lê sosyalîst û anarşîstên ewrûpî nanê wan jî bixwê ye, tirên wan jî şor in.

Gotina Dawî
Dîasporayeke xurt a kurdistanî hewce ye ji kurdan re û hew.