rojên sembolîk

Baş e ku rojên sembolîk hene, yan na me yê çawa ji bo demekê xwe bîrbir, xwenas, xweşbîn û medenî hîs bikira?

Bi xêra roja dayikan, em dibin lawekî baş-keçeke baş û qedirzan. 

Dayikên me yên 364 rojan nayên bîra me, wê rojê em bi gotinên qelew ku pirê wan haya wan jî ji wan gotinan çênabe, xwe dixapînin û li ser hebûna vê rojê em xwe ewlad hîs dikin.

Yeka din bajo ber!

Bi xêra roja mamosteyan, em li rojên xwe yên dibistanê vedigerin û bi kulman spasîyan dişînin ji wan mamosteyên xwe yên bi darê zorê em ji kurdîbûnê tirsandin û berê me dan tirkîbûnê.

De xalo de xalo, çemê çetelê çemekî sar e xalo!

Bi xêra roja heywanan, em xwe ji binhişîya xwe ya hov dûr dixin, ji bo kêlîyekê em dibin dilovan û xwe ji heywanan heywantir hîs dikin; bi wê însantîya xwe ya xapînok em xwe qure dikin.

A wa hat û a wa çû, siwar hat û peya çû...

Bi xêra roja bavan, em bavê xwe jî bi bîr tînin û spasîya kîrê wan dikin ku ne ew kîr bûya, ne dê dibûn dê, ne jî em di malzaroka dê de dibûn xwe.

Mala bavê min mala mêran e, çadira Bavê Lalo tîştîşî bûye, qetîyaye.

Bi xêra roja zimên, em hemû kes wê rojê dibin bilbilê zimanê xwe û bi quretîyan em zimanê xwe ji hemû zimanan xweştir û dewlemendtir dikin û roja din jî wek her car dîsa em radibin bi zimanê ne zimanê xwe dest bi felsefeya derew û hîle û quretîyan dikin.

Beyta Feqî ye kubra Xanî ye

Kubra Xanî ye zimanê kurdî

Bi xêra roja alayê, wê rojê, çepgir û rastgir, dîndar û xwedanenas, netewperest û lîberal, muhafazakar û kominîst, anarşîst û lîberal, her kes dibe dewletxwaz û serxwebûnxwaz û azadîxwaz, lê di esasê xwe de pirê ji van kesan dikarin wê alayê bikin telîs û bi wî telîsî derkevin dizîyê.

Milîtan milîtan milîtan

Milîtan milîtan Kurdistan

Simbêl qeytan dayik bi qurban

Milîtano!..

Bi xêra roja jinan, wê rojê, çi qas mêrên hov hene, hemû bi fîstanekî jinane digerin û pirê jinan jî tenê ji bo xatirê pîrozbahîya wê rojê dikarin hemû mêrên her roj qedrê wan digirin lê wê rojê gulekê ji bîr dikin, bikin qurbana wan mêrên hov ên wê rojê bi fîstanekî jinane digerin. 

Dû re jî meriv bixwaze nexwaze, çîroka "heft jinan û serê mirîşkê" xwe li nav mejîyê meriv diqewimîne.

Aqilê sivik, barê giran...

Lê neheqîyek heye.

Roja jin û mêran anku roja dayik û bavan heye, lê çima roja transeksuelan anku roja nêromêyan tune ye?

Qey seba ji nîyhandina wan zarok çênabe?

Axir...

Gotina dawî

Hemû rojên Kapîtalîzmê li hemû xwelîserên bûne kole û xulamên kapîtalîzmê pîroz be!

ji papayê rêzdar re nameyek

Birêz Papa!

Na na...

Bi gotina "birêz" ditirsim tu dilê xwe bigirî û bibêjî, "Ma ez Evdila Ocalan im, tu ji min re dibêjî 'birêz'" loma jî ya baş ew e, ez bi "rêzdar" dest pê bikim, lê ji kerema xwe re kumê li serê "e"yê  ji bîr neke û "ê"yê wek "e"yê nexwîne. 

Ez nikarim seetekê ji te re qala rez û rêzê bikim û berî ez têkevim ser dilê nameyê û bi nav de herim, ji qudûm ve bikevim.

Lê na na!

Ez cudatîya di navbera "rêzdar" û "rezdar" bikim, da ku piştî tu lê hayil bûyî, tu ranebî doza rez mezan li min nekî;

jixwe dagirkerên bêbav gund mund bi ser serê me de hilweşandin, ne rez hiştin, ne pez, îja bi vê şaşfêhmkirinê ez nebim deyndarê te û rezekî.

Û jixwe tu dizanî, dema gotinek ji devê me kurdan derdikeve, serê me jî tê de bifire, vegera ji wê gotinê tune ye.

Erê, Rêzdar Papa!

Baş bala xwe bide kumê li serê "e"yê û xweşik bixwîne.

Ne Rezdar Papa, Rêzdar Papa!

Ez zû bi zû ji kesî re nabêjim Rêzdar; herî dawî ez ne şaş bim min ji Şahînê Bekirê Soreklî re gotibû, "rêzdar" û li ser vê gotinê pevçûn û şerek qewimîbû...

Tu yê duyem î ku ez jê re dibêjim "Rêzdar"

Rêzdar Papa!

Berî ez dest bi nameyê bikim û xwe di nav peyv û têgeh û qalib û hevokan de wenda bikim, dibêjim, Tu bi xêr hatîyî welatê me bêjîyên Xwedê û di ser ser û çavan re hatîyî!

Wek cenabê te jî dizane, piştî maka me Kurdistan bi dizî bi Xwedê re ket nav danûstendineke cinsî û Rêzdar Xwedê bihîst maka me avis e, berê xwe ji maka me guherî û maka me Kurdistan mineta Xwedê bir danî serê gîyaran û bi dizî za û em çêkirin û li ser van çîya û zinaran belav kirin.

Di lîteraturê de ji yên wek me re dibêjin "bêjî" anku "pîç"...

Rêzdar Papa!

Bi salan e em di bin destê birayên xwe yên dêmarîyê de anku di bin destê zarokên Xwedê yên ji wan re dibêjin "misilman" û bi dil û daxwaza dê û bavê xwe çêbûne de em têra temenê deh Xwedayan bi zilm û zordestîyê rû bi rû man; li ser me hemû rêbazên êşkenceyê ceribandin.

Lê êdî him em westîyan, him jî em bi çavên xwe dibînin heta talîya temenê xwe jî em van bêbavan li pişta xwe bikin û wan li ser serê xwe bigerînin jî şêkir tune ye.

Rêzdar Papa!

Ez Devliken Kelogirî, lê ji kerema xwe re tu jî wek hin ciwanik û ciwamêran nekeve pey wateya nav û paşnavê min û şaş û metel nebîne.

Bi kin û kurmancî ez ji rêzdarê xwe re bibêjim, mîna şev û rojê him ez dikenim, him ez digirîm; ez him dikenînim, ez him bi girî ve dikim!

Lê heger tu avekê li vî agirê dilê me bikî, ez ê careke din hew paşnavê xwe bi kar bînim û "Kelogirî" ji ferhenga zimên derxim.

Ez dizanim, tu nûnerê Xwedê yî û Xwedê êdî ji ber ûjdanê xwe hew dikare bi rehetî serê xwe deyne ser bahlîfê û rakeve. 

Ji bo ûjdanê xwe rehet bike, tu şandî welatê me, lê temîya min li te, ne bi ûjdanê Xwedê, bi çavê ûjdanê xwe û bi guhê dilê xwe li me, li halê me, li bêdewletîbûna me binere, bifikire û guhdarî bike bê em çi jîyaneke teres dijîn di bin desthilatîya misilmanan de.

Heger tu gilî û gazinên me bigihînî cîyê cî û ji bo em li ser axa welatê xwe mîna her netewê azad û serbixwe, di nava aramî û huzûrê de bijîn, tu ji me re bibî piştevan, soz ji wan sozên mêrên berê ku êdî ew soz bûne toz û li pêyasê nemane, ji bo ez di rêya xiristîyanîyê de ji miletê xwe re pêşengîyê bikm û berê wan bidim qibleya we, ez ê di kefa destê te de şeraba pîrozwerîyê vexwim û hewl bidim her kesî têxim rêya rêzdar Îsa.

Hêvî dikim di demeke nêzîk de nameya min ê bigihêje ber destê te.

Lê ji kerema xwe re li ser kîrê xwe nenivîsîne û bixwîne.

Têbinî anku Jêrenot

Papayê Rêzdar!

Heger tu daxwaza min pêk bînî, ez ê nod û neh jinebîyên kurd li te mahr bikim.

Û ji qewla Laleş Qaso, tu sax!

bobelat

Di 1938an de ji bo li makeqanûnê qanûneke din zêde bikin, parlamenterekî Asenaya dêlegur li parlamentoyê bi pêşnîyareke balkêş li derîyê komîsyona wezîfedar dixe.

Qanûna hatîye pêşnîyarkirin jî ev e:

"Her kî bi tirkî nepeyive, divê bi pereyan were cezakirin."

Herweha vê hûrgulîyê-detayê jî lê zêde dikin:

"Û qismek ji wî pereyî jî ew ê ji kesên altax-sîxûr re bê veqetandin."

Erê, ev jî ji bo her kes li her kesî bide û her kes ji sîya xwe jî têkeve şikê...

Ji roja ev komara tirkperest ava bûye û heta nuha her tim hewl dane bi kuştina kurdî kurdan qir bikin-tune bikin; 

çi wexta li kurdan nerîne, ava reş di çavên wan re hatiye.

Bi kin û kurmancî, bi qasî dijmin di warê girîngîya zimên de hesas û hişyar e, em ne hesas û hişyar in, mixabin.

Lê îro ro...

Heger dewlet ji netewên ne tirk ên li ser vê axê dijîn, bi taybetî jî ji kurdan re bibêje, "Her kî bi tirkî bipeyive, ew ê bi pereyan were cezakirin û wek qanûn vê jî li makeqanûnê zêde bike, bi cezakirina kurdan, dewlet ê ekonomîya xwe ya têkçûyî ji nû ve xurt bike.

Sîbel Uresîna em wê wek evîndara akepê û Erdogan nas dikin, bi navê "We go yekjinî, ew çi ye?” kitêbek nivîsand û van rojan ev kitêb derçû...

Li ser medyaya sosyal hevalekî nivîseke di der heqê vê nûçeyê de par ve kiriye û hevalekî jî hatîye li bin vê nivîsê şîrove kiriye, gotîye,"Jinên lezbîyen li dij yekjinîyê-monogamîyê ne; pirjinîyê-polîgamîyê diparêzin.

Dema min ev şîrove xwend, bişirîm. 

Di esasê xwe de ne dûrî aqilan e, lê kêm e.

Fantezîyeke balkêş e.

Lê ez ê çarçoveya vê fantezîyê firehtir bikim.

Haa!

Yên ji mecbûrî hewî tê ser wan ne tê de...

Min got meseleya lezbîyentîyê ne dûrî aqilan e, lê lezbîyen mêran tehamûl nakin, loma jî tew ez dibêjim yên ji nîyhandina komî-grûbî hez dikin vê zîhnîyetê diparêzin.

Ji mejîyê nuxumandî fantezîyên ecêb dizên!

Navê mirinê tahl e û xwezî li ser rûyê vê erdê kuştin, qirkirin, komkujî û qetlîam hîç nebûna, 

lê mixabin ji ber ku însan hîn jî ji kodên hov ên heywanî rizgar nebûne, her kes hewl dide bi hêz û qudreta xwe, xwe biparêze û li ser nigan bimîne.

Lê em kurd tiştina tev li hev dikin.

Ne em dizanin li pey dozekê herin û xizmetê ji doza xwe re bikin, ne jî em dizanin dijminatîyê bi dijminê xwe re bikin.

Heger meriv bi xwe re ne rast û durist be, kes ji destê meriv rastî û duristîyê jî nakire.

Îja em bi xwe re ne rast û durist in, em radibin rastî û duristîyê difiroşin dijmin û neyarên xwe.

Xwe nexapînin; lewra ji xêndî we her kes bi ruhê we yê xapînok hisîyaye...

Siltanê dewleta Eyûbî Selahedînê Kurd him li pey doza xwe diçû, him dijminatî bi dijminên xwe re diajot, him jî bi sekn û helwesta xwe li cem dijminên xwe xwedan qedr û qîmetekî mezin bû.

Ew jî ji mezintîya wî dihat...

Lê kurdên îro yên li ser navê kurdan serkêşîya vê dozê dikin?

Hûn çima qûnalêsîya dagirkerên xwe dikin?

Ma wexta bûyerek diqewime û çend leşker dimirin an jî tên kuştin û hûn radibin bi rêya çapemenîyê daxuyanîya sersaxîyê belav dikin, çi tê ser we? 

Çi dikeve destê we? 

Çi li we zêde dibe? 

Kî ji we re dibêje eferim?

Bawer bikin, hûn dixwazin bawer nekin, wexta dagirkerên we çav li wan daxuyanîyên we yên fisgenî dikevin, bi qûna xwe bi we dikenin û heger li cem wan berê qîmetê we pênc quriş be, piştî van hetîketîyan qîmetê we dibe du quriş û nîv.

Gotina Dawî

Bêhna xwe fireh bikin, hindik ma qantir bizê!

stenbol

Nuha ez di otobusê de me, ji Kadikoyê ber bi malê ve diherim.

Mal li rojhilatê Ataşehîrê ye.

Serê min piçekî çeqilkêf e; bi birayên xwe re li Modayê li qiraxa bahrê me çend qedeh vîskî vexwarin.

Xwedêgiravî ez ji trafîkê revîyam, min berê xwe ji trafîkê guherî, tew min çavên xwe vekirin ku ez di nav trafîkê de asê mame.

Belasebeb negotine, rêya herî baş, rêya her tim meriv tê re dihere û tê ye...

Lê tip jî dibêje, ji bo nexweşîya xurifînê-alzheimer divê meriv her tim rêya xwe biguhere, rabûn, rûniştin, tevger û hereketên xwe biguhere; tevger û hereketên rûtîn xurifînê-alzheimerê no dike anku ditehenîne.

Ka îja em konfora xwe tercîh bikin an li tipê guhdarî bikin û xwe ji xurifandinê dûr bixin?

Di esasê xwe de, piştî demekê di nişka ve ez dixwazim bixurifim û her kesî, her tiştî ji bîr bikim. 

Qet nebe belkî wê çaxê meriv bi huzûr, bê kul, bê derd (ji êşa kurdîtîyê dûr) sînga xwe ji mirinê re veke û bi bişirîn serî deyne.

Axir...

Çima carekê ez di rêya xwe ya her tim de perîşan bûm, êdî her cara ez ji Kadikoyê vedigerim malê, ez çavê xwe li rêyeke din digerînim.

Binhiş tiştekî ecêb e, pirê caran dikeve pêşîya aqil û mentiqê.

Lê bi qasî tecrûbeyên min ji min re dibêjin, divê her tim meriv li dengê dilê xwe guhdarî bike, lê çi fêde, carinan meriv lê dihere û pengiz dibe.

Vê qedexeyê malik li me xera kir, anku li milet...

Her kes xwe dide benda seeta berî qedexeyê; berî qedexe dest pê bike bi seetekê wek meriv qulmoza mozan der bike, kes di hundiran de namîne, her kes xwe li derve diqewimîne.

Min di dîn û dîyaneta Stenbolê nîyhî!

Ne serî heye, ne binî...

Û li Stenbolê ji xêndî sinifa bûrjûvazî meriv tenê kesekî jî bextewar nabîne.

Ji dilqê însên bêhuzûrî difûre.

Li vî bajarî tu kes ji bo bijî li vir najî, tenê ji bo birçî nemîne û nemire, li vir dijî.

Jîyîna kûçiktî!

Lê li vî bajarî kûçik jî ji me çêtir dijîn; qet nebe bê berpirsîyarî dijîn; li her deverê ji bo wan xwarin jî heye, av jî 

û jixwe pirê wan xesandî ne; dixwin, vedixwin û li ber sîya dar û dîwaran xwe vedizelînin;

problema wan a seksê jî tune ye jixwe...

Gelek însan dilê xwe dibijînin wan, lê li vî bajarî kûçiktî jî bi destê kesî nakeve zû bi zû û bi erzanî.

Bêdewletî, di bin kûçiktîyê re ye vî zemanî, lê aqilê me ji kîsê xelkê ye, bi vê xwelîserîyê em ê tu carî negihêjin meqamê kûçiktîyê jî, bi rehetî.

Û têr, birçî...

kûçik her direyên û terka kûçiktîyê nakin tu carî...

Gotina Dawî

Kîrê kerê xwe di quzê jina wan kesan kim ku em li ber derîyê tirk û ereb û eceman kirin parsek û belengaz û sêwî!

pênc tê(n)binî

Erê, di rewşeke wek îro de me got bila her kes bi kurdî binivîsîne, lê werger karekî din e;

perwerdeyîyeke xurt jê re divê.

Dû re...

Nivîskarên qerase li ber çavê meriv dibin mîna qeşmerên ji rêzê.

Heqê kesî tune ye bi namûsa rebenên Tolstoy, Dostoyevskî, Shakespeare û James Joyce bîne du quriş û nîvan...

Rewşenbîrên rastîyan veşêrin, ji rastîyan bitirsin, bi dil û ûjdan û bextê xwe re têkevin dudilîyê, rastîyan manîpule bikin, yan jî li gorî berjewendîyên xwe, yan jî li gorî berjewendîyên partîyekê-rêxistinekê tev bigerin-jixwe di vir de jî ji bo berjewendîyên xwe yên şexsî berjewendîyên wê partîyê-rêxistinê diparêzin-, ew rewşenbîr ne rewşenbîr in; rewşê dibînin, lê xwe li ber sîya rewşê li kerrî, kwîrî datînin.

Sîyasetvanên bi xwe re ne rast û durist bin, xwe nesipêrin ber sîya wan, yan na hûn ê li ber sîya wan di xew re herin û hûn hew bi xwe dihisin tu carî.

Mîzahjenên kurdî tenê ji bo qeşmerîyên xwe bi kar bînin û bi saya wan mîzahjenan kesên bi kurdî dipeyivin-dijîn, di bin hişê civakê de mîna qeşmeran karîkaturîze bibin û wer bimînin, heqê wan mîzahjenan xesandin e, lê tenê ne jêra wan, herweha heqê wan meriv zimanê wan jî jê bike û bixesîne.

Stranbêjên naafirînin, tenê li ser keda xelkê dixwin, vedixwin, diçêrin û quretîyan dikin, li ku hûn li wan rast hatin, bi xêra xwe çend qurişan têxin bêrîka wan û ji wan re bibêjin, bila herin ji xwe re karekî din bikin.

Haa!

Û bila navê xwe jî li bin keda însên nenivîsînin.

Jinên hîn bi haweyekî fîzyolojîk û bîyolojîk nebûne jin û hest û hîsên jinane li xwe bar nekirine, berî hûn ê herin li qad û kolanan feminîzmê biparêzin û xwe û derdora xwe bihetikînin, herin li cem Fehîmê Terzî ji xwe re fîstanekî bidirûn, ji bo em bawer bikin êdî hûn jin in û em jî bibêjin erê weleh teorî û pratîka wan li hev rûdine.

Gotina Dawî

Belasebeb nan neçînin şorbeyê!

ji îro

Seadetê li mitbexê rûniştibû, hevîr distira.

Telefona wê lê dikeve, lê wek her car telefona wê ne bi wê re ye, li odeya rûniştinê ye.

Mitbex û ode têra xwe ji hev dûr in, dengê telefonê nare Seadetê.

Keçika wê Leyla bi qîrîn bang dikê.

Seadetê destên xwe ji nav hevîrê xwe derdixe û bi lez ber bi odeyê ve dihere.

Radihêje telefonê, pê li bişkoka "Yes"ê dike û dide ber guhê xwe.

Operator e ya telefonî wê dike; dengê jinika operatorê di guhê wê de olan dide.

Awirên tûj di Leyla de difirîne, bi hêrs telefona xwe diavêje erdê û ji bo here hevîrê xwe bisitirê li xwe dizîvire û xwe bi xwe dibêje:

"Ma ev toga heram nizane telefona min ne Ayfon (Iphone) e!"

Em li metrobusê siwar bûn, dinya ewr, hewa sar bû.

Em ji metrobusê peya bûn, ber bi perava Modayê ve meşîyan.

Em çawa gîhaştin ber bahrê, ji nişka ve ewr belav bûn, tav derket, dinya xweş bû.

Ferhad di ser xwe re li esmên nerî, bi bişirîn got:

"Xwedê jî biaqil e, haa! Dizane ew ê li gorî dilê kê bide û li gorî dilê kê nede."

Em kenîyan!

Bi bişirîn em çûn li ser wan kevirên-tahtên li qiraxa bahrê rûniştin.

Ferhad ji kîsikê mîqa bîra derxistin.

Me him civat gerand, him bîrayên xwe vexwarin.

Tav, perav, bahr, bîra û civat...

Ambîans pir xweş bû.

Hîn me bîrayên xwe xelas nekiribûn, ji jor de çend çipik baran li enêya min ketin.

Bîraya min li ber devê min, çavên min li jor, min got:

"Hop hop Midur! Yên bîrayê vedixwin em in, tu dimîzî! Ma weha dibe?"

Ez û Ferhad li Modayê li ser wan kevirên-tahtên qiraxa bahrê rûniştibûn.

Berê me li bahrê bû, me bîrayên xwe vedixwarin.

Du romanên-mirtibên muzîkjen hatin li pişt me, di ser serê me re sekinîn û dest bi stranekê kirin.

Yekî li kilarnetê dixist, yekî li tipilkê-darbûkayê...

Piştî sitran qedîya, min destê xwe avêt bêrîka xwe, pere derxist û dirêjî destê wî kir.

Yekî ji wan spas kir, xatir xwest û xwe bi xwe got:

"Bêehlaqîya araqvexwiran ji ûjdanê muhafezakaran duristir e."

mele tûjo

Her ji çend rojan carekê ez û Evdila telefonî hev dikin û mîna pîrekên ser tenûran qala namûsa xelkê dikin.

Ji haziran ne çêtir be, hevalekî min ê têr û tije û têra xwe maqûl e; bi seetan meriv bi wî re civatê bigerîne, meriv jê aciz nabe.

Di tûrikê wî de kultura herêmekê veşartî ye; carinan mîna kalekî heftê salî ye, carinan jî dibe xortekî ciwan ê medenî û şareza.

Pirê caran ez bi xwe jî ji wî tûrikî diçêrim.

Çi cara em civatekê bigerînin, ji bloga min re jî mijarek dizê.

Doh jî ji civata me ev mijar derket.

Fermo...

Li bin konê ezayê-şwînê bi kêmanî sed kes rûniştine.

Şervanek mirîye!

Mele Tûjo jî li dawîya kon rûniştîye, ji cimhetê re dipeyive; ji serpêhatîyên pêxember hedîsan dibêje.

Ji nav wê qelebalixîyê dengek bilind dibe:

-Seyda!

Deng li hundirê kon li hev vedigere.

Mele Tûjo li hêla deng dizîvire:

-Kerem bike!

-Seyda, ka tu ji me re nabêjî, rehmetî şehîd e yan na?

Wek ceryan bi Mele Tûjo bigire, dikeve tev, nizane wê çi bibêje. 

Bi qasî çend sanîyeyan difikire, xwe bi xwe dibêje, "Ez nuha rabim, bibêjim şehîd e, di nav vê qelebalixîyê de meriv nizane, sîxwirek, ajanek hebe, ew ê rabe here li min bide, mala min bişewitîne. Ez bibêjim ne şehîd e, xwedîyên mirî yê di nav vê qelebelixîyê de min di ber hev de bikutin, tirek bikin." 

Ji nişka ve şeytanîyek tê hişê wî. Difitile ser xwedîyê pirsê, dibêje:

-Heyran, piştî hefteyeke din herin gorê vedin, heger laşê wî xera bûbe, ne şehîd e; na, heger laşê wî xera nebûbe, şehîd e.

                             *.  *   *

Rojekê kalekî heftê salî ji bo tobeyê xwe li Mele Tûjo digire, tê cem wî.

Piştî li hal û ehwalên hev dipirsin, Mele Tûjo difitile ser wî, dibêje, "Kerem bike, tu çi ji min dixwazî?"

Kalê heftê salî dibêje, "Seyda, heta vî temenî tu guneh nema min nekir; êdî ez poşman im, ez hatim ber destê te tobe bikim..."

Mele Tûjo tûj tûj di bin çavan re awiran tê de difirîne, dibêje, "Ero tu poşman bûyî, yan tir di qûna te de bûye fis, êdî hew tişt ji qûna te tê, tu hatîyî tobe bikî? De rabe here û ji nuha pê ve çi ji qûna te tê, bike û texsîr meke!"

Gotina Dawî

Li fisgenîyan miqate bin û xwe ji wan bisitirînin!

yaşar kemal

Min got, "Qelema Yaşar Kemal, ji çek û sîlehên dagirkeran bi tesîrtir bû!" û nîqaşekê dest pê kir.

Bêguman qelema Yaşar Kemal bi qasî çek û sîlehên efendîyên wî bi tesîr bû.

Çima?

Lewra çek û sîlehên dijmin meriv dikuje, lê koka meriv naqelîne.

Piştî demekê zarokên wan kuştîyan mezin dibin, dewsa wan digirin û dikevin pey heyfa mezinên xwe yên bi çek û sîlehên dijmin ve hatine kuştin!

Lê qelema Yaşar Kemal?

Qelema Yaşar Kemal şerê zimên kir; şerê zimanê kurdî kir.

Bi tesîra qelema wî zimanek anku kurdî birîndar bû; çû ber sekeratê.

Û mirina zimanekî, netewekê jî bi xwe re dikuje, mixabin!

Ka fermo, bê piştî vê mijarê kê çi gotîye...

Avesta Muaz

Mejîyê kurdan tevlihev e û ji fantazîyan pir hez dikin; ji ber vê her sal li ser vê mijarê nîqaş çêdibin!! 

Ez pirsekê bikim: Gelo Yaşar Kemal pirtûkek weke "Lixwemikurhatinên Min"  nîvîsandîye? Gotîye, "Ez kurd bûm, zilma dewletê li ser min hebû, min ji bo miletê xwe tiştek nekir? An jî min nikaribû tiştek wûsa binivîsîya berî mirinê?

Bernas Heshyar

Yaşar Kemal jî wekî gelek namerdên din civaka kurd û zimanê kurdî di orta pişta wan da şikand.

Ne Yaşar Kemal û ne jî bênamûsekî din ê wekî wî ti carî li ber zimanê kurdî neketin, tenê zengîniya zmanê kurdî ya bi hezaran sal kirin bazara talankirinê.

Van namerdan sembolîk be jî, zimanê kurdî di dilê miletê kurd da şîrîn nekirin. Heger Yaşar Kemal demekê biçûya qurseke zimanê kurdî û ji xelkê kurd jî ev tişt bixwasta, ew ê miletê kurd bi zmanê xwe ser bilindtir bibûya. 

Qet nebe, heger bi rik di bernameyên televîziyonan da bi kurdî bipeyivîya, ew ê teserîke mezin li ser kurdan bikira.

Lê berhewa ye, nakin û nekirin; ji ber ku zimanê kurdî ne xema wan segbavan e.

Loma luksa nivîskar, sîyasetmedar û hunermendên miletên bindest tune ye ku bi filan û bêvan sefseteyan statuya xwe ya kuçiktîyê bi me şîrîn bikin.

Gava Dogu Perînçek henekên xwe bi kurdîya Yaşar Kemal dikir, Yaşar Kemal bi sextekarî digot, "Ez ê kurdîya xwe bi hêztir bikim, tu yê bibînî!"

Remzî Kerîm

Ji bo min 3 alîyên pirsên muhîm in: 

1- Nivîskar wek nivîskarê kîjan edebiyatê tê nasîn, li ser edebiyata kîjan ziman û miletî tê hesibandin? 

2- Nasnameya xwe ya etnîk (û kulturî) red dike? Newêre eşkere bike? Yan eşkere û bêminet li nasnameya xwe ya etnîk xwedî derdikeve û 

3- Helwêsta wî li ser polîtîkaya dewleta tirk a li dijî kurdan û li dijî ziman û welatê kurdan çawa ye? 

1- Yaşar Kemal nivîskarekî edebiyata tirkî ye. Dunya wî wek nivîskarekî tirk dinase û wî bixwe jî TI CARÎ ev yek înkar nekiriye. Serbar: Yek ji wan nivîskaran e yên asta zimanê tirkî bilind kiriye. 

2- Yaşar Kemal TI CARÎ NEGOTIYE EZ KURD IM. Kes jî wî wek kurd nas nake. 

3- TI CARÎ EŞKERE li dijî polîtîkaya dewleta tirkî ya li dijî kurdan, zimanê kurdî û axa kurdan -bi qasî mezinahîya navê xwe- derneketiye. Lê nexebitîye romanên wî ji bo zimanê kurdî bên wergerandin. Lê li gelek welatan weşanxaneyekê bi peyman romanên wî werdigerandin zimanên din. Sultanê Fîlan û ...... vê rastîyê naguherîne.

Devliken Kelogirî

Jixwe qebheta mezin di "Sultanê Fîlan" de veşartîye. Di wê berhemê de hewldan û helwesta serdestan a ji bo zimanên din bikuje û zimanê serdest li ser her kesî ferz bibe, xweş vedibêje.

Yekî bi vî tiştî zanibe û kurd be û terka tirkî û tirkîtîyê neke û li kurdbûna xwe venegere, binhiş û kesayeta wî cîyê şikê ye.

Ferhad Alan

Hîn gelek rewşenbîr û zanayên me bîr nabin bê Yaşar Kemal çi xebat, çi xizmet ji dagirkerên xwe re, çi îxanet û bênamûsî jî bi gelê xwe kiriye!

De îja ka civak ê çawa kurd bimîne?

Rewşenbîrê vê rastiyê nabîne, ne rewşenbîr e, rewşenkwîr e.

Laleş Qaso

Yeşar Kemal ne dijminê qewmê xwe bû. Dostê qewmê xwe bû. Di nivîskariya xwe ya tirkî de dijminahî bi kurd re nekiriye. Ha, bi kurdî nenivîsandiye, ew tiştekî din e. Û tu sax!

Devliken Kelogirî

Nivîsandina bi tirkî bi serê xwe xizmeteke mezin e ji bo efendîyan; çi bi zaneyî, çi bi nezanî, lê dema meriv berhema wî ya bi navê "Sultanê Fîlan..." dixwîne, meriv ji binhişî û kesayeta wî dikeve şikê...

Û tu jî sax!

Laleş Qaso

Kîjan ronakbîrên kurd ên berî wî bi sed salekî jî bi osmanî, û di dema Atatirk de jî bi tirkî nenivîsandiye? Nûrî Dêrsimî kurdperwerekî mezin bû, lê bi tirkî nivîsand. Em deman tevlihev nekin, kurdên bakurê welêt ji salên 1980î ve sedî sed divabû bi kurdî binivîsandana, lê nenivîsandin. 

Bêguman mirov ji wan re jî nikare bibêje xayîn, yan jî tiştên wek vê. 

Xerab kirin ku nenivîsandin. 

Ha îro, îcar ên ku bi kurdî nenivîsînin, bi tirkî binivîsînin, qetla wan helal e. 

Çima? 

Ji ber ku em hema hema diqedin, û tu sax!

Devliken Kelogirî

Berî Yaşar Kemal bi salan, li ser vê axê Nevîyê Mîr Bedirxan Celadet Elî Bedirxan tevî ku yek ji malbatên herî dewlemend û qedirbilind bû jî û ciwamêr bixwesta dikarîbû heta talîya temenê xwe di nav dewlemendî û konforê de bijîya jî, lê ûjdanê wî qebûl nekir, bi sekn û helwesta xwe terka dewlemendî û konfora di bin sîya dagirkerîyê de kir û temenê xwe li ser kurdî û kurdîtîyê bihurand...

Qelema Yaşar Kemal bûye şûr û zimanê kurdan jê kiriye...

Yaşar Kemal ne nivîskarekî ji rêzê ye; Yaşar Kemal bi qelema xwe gelek kurd jî kirin heyran û evîndarên zimanê dagirkerên xwe.

Yaşar Kemal ji sîyaset û polîtîkayên asîmilasyonîst ên sîyasetvanên dagirker bêtir tesîr li kurdan kiriye û kurd bi ber bayê asîmilasyonê ve xistiye.

Û tu sax!

Perwîz Cîhanî

Min hema bêje hemû berhemên Yaşarî xwendine. Ewî bi dehan biwêjên kurdî yên resen kirine malê tirkan. 

Lê divê mirov rewşa wê serdemê jî bide ber çavan û ji xwe bipirse, gelo heger Yaşarî bi kurdî binivîsiya, yê bihiştana ew zindî bimîne? Gelo heger berhemên wî bi kurdî bûna, wê weke xwe navdar bibûya? Û gelek pirsên dinê...

Devliken Kelogirî

Dema mijar bû kurdî û kurdîtî, divê meriv nekeve nav hesaban...

Ji rewşenbîr û nivîskar û hunermendên bindest re mahne-behane qebûl nabe ji bo meriv bibe xizmetkarê serdestên xwe.

Laleş Qaso

Eha ev gotina te ji Mishefa Reş bû. 

Bîst sal berê min romanên xwe nivîsandin û min li ser hinekan ji wan wek wesiyet nivîsand û got, "heta kurdên bakurê welêt nebin tiştek, bila kitêbên min wernegerin tirkî.

Gotina Dawî

Derdê min ne ew e kê bi kurdî nivîsandîye-nenivîsandîye, lê yekî bi tirkî-erebî-farisî nivîsandibe, qet nebe divê wek kurdekî kurdperwer nekeve rojevê-xwe nexe nav nîqaşên weha.

Madem te nivîsandina bi tirkî tercîh kiriye, naxwe hewl bide ji konfora bi wî zimanê hatîye, zewqê bisitîne; ji nîqaş û meseleyên politîk-netewî dûr bisekine.

Duristbûn vê yekê dixwaze!

Û divê êdî kurd enerjîya xwe li vê mijarê xerc nekin.

Bi qasî em Yaşar Kemal dixin rojeva xwe, kurdî û kurdîtî ne di rojeva Yaşar Kemal de bû û jixwe ne xema wî bû jî...

Û hûn sax!

sekn û helwesta serek û rêberan

Di şerê cîhanê yê duyem de nazîyên Hîtler lawê Stalîn ê leşker hêsîr digirin. 

Rûs jî generalekî almanan hêsîr digirin.

Ji bo pevguhertina hêsîran danûsitendin dest pê dikin.

Lê Stalîn qebûl nake; dibêje nabe ez generalekî bi leşkerekî biguherim; 

general general e, leşker leşker e.

Dev li reha dilê xwe dike û guh nade kezeb mezeban.

Serek û rêberên me kurdan çi kirin, çi dikin?

Serek û rêberên xwedêgiravî li ser navê miletê xwe têkoşînê dimeşînin, ne ji bo kezeba xwe, dikarin ji bo qoltixa bin qûna xwe bi qedera miletê xwe bilîzin û dilîzin jî...

Lê divê meriv ûjdanê xwe neavêje û bextê xwe xera neke.

Di dema hilweşandina Mahabadê de derfet heye Qazî Muhamed xwe bide alî û xwe xelas bike.

Berî artêşa farisan bajêr dorpêç bike, dikare bireve, lê nareve; nareve, ji ber ku baş dizane bireve, leşkerên faris ê qul bi qul, mal bi mal lê bigerin û heger wî nebînin jî wê zilm û êşkence û tahdeyeke mezin li miletê wî bikin, loma jî nareve û xwe dide destê leşkerên farisan.

Gotina Dawî

Barê berpirsîyarîya miletekî pir giran e; kesên hesabê vê berpirsîyarîyê nekin, bila xwe nedin bin vî barî...

Û piştî meriv ew bar hilgirt û ket wê rêyê, nabe di nêvîyê rê de meriv wî barî biguhere.

Berî hûn derkevin wê rêyê, hesabê xwe baş bikin.

Yên ketin wê rêyê divê hesabê kezeb mezeban nekin.

Û xwezî bi Qazîyan...

çalakîya remo û medo û şerê gurcî û rûsan

Remo berî Medo ezmûna xwe qedand û derket derve, li hewşa zanîngehê xwe da benda hevalê xwe.

Piştî deh-panzdeh deqeyan reşê Medo jî li devê derî xuya bû.

Ji rû û awirên wan meriv pê derdixist ezmûnên wan baş derbas bûne; li hev dinerîn û di bin simbêlan de dimizicîn.

Ketin pîyên hev û ji zanîngehê dûr ketin; berê wan li çarçîyê bû...

Her du xort bi eslê xwe ji Mêrdînê bûn û herweha hevalên hev ên zaroktîyê bûn jî;

dibistana seretayî, dibistana navîn û dibistana amadeyî bi hev re xwendibûn; destê wan ji hev nebûbû, bi hev re qeyda xwe li heman zaningehê jî çêkiribûn.

Sala wan a dawîn bû û bi kêfxweşî û serfirazî ji fînalê anku ji ezmûna dawî derketibûn.

Şîveke xweş ji xwe re çêkirin û bi bêhna fireh zikê xwe dan ber, têr xwarin.

Piştî şîvê derketin li derve li ser xwe gerîyan.

Berî vegerin malê, rêya xwe bi bufeyekê xistin; ji xwe re çend şûşe bîra kirîn.

Di bin awazên Mehemed Şêxo de her yekî sê şûşe bîra vexwarin; hêdî hêdî serî li wan çeqilkêf dibû.

Û kîr li wan rep bû!

Di salên xwe yên çûyî de ji xwe re qewadek nas kiribûn; carnan wexta li xwe diheyirîn, diçûn xwe diavêtin bextê wî.

Remo li Medo nerî, Medo ji awirên Remo hîs kir Remo li finêsîyekê difikire; 

jixwe awirên qûndeyan dîyar in...

Di bin simbêlan de mizicîn; hewceyî gotinê nedikir, her duyan jî sincirandibû, agir bi doxînê xistibûn.

Medo destê xwe avêt telefonê, telefonî qewadê xwe kir.

Piştî nîv seetekê, hîn dem bi ser nîvê şevê neketibû, zîla derî lê ket.

Her du tolaz, berî jin werin, rabûbûn, piçekî dora xwe dabûn ser hev; hundirê xênî kiribûn wek bizbilêq.

Yek rûsî bû, yek jî gurcî; ji xopanê kominîstanê bûn û dîsa wek her car ji bo çalakîyeke komînal hatibûn.

Ji bo jinan zemanekî ne xweş bû; çendî ew hevrêyên dozekê bin jî, dewletên wan ketibûn ber hev, di navbera wan de şerekî dest pê kiribû; 

şerê rûsan û gurcîyan dest pê kiribû; rûsan tofanî ji gurcîyan re çêkiribû.

Cîyê ku êrîş biribûn ser, serobinî hev kiribûn.

Û jixwe em kurd jî heta piçekî li ser sîyasetê nepeyivin, ne sebra me tê, ne xewa me tê, ne jî kîrê me radibe.

Berî çi çalakîyê be, divê ilhez meriv bi sîyasetê kurmê xwe bişikîne.

Remo û Medo jî wer kir.

Erê, jin bîyanî bûn, lê bi salan li ber sîya kîran kêm-zêde hînî tirkî bûbûn;

jixwe zimanê tirkî jî tenê bi kêrî qûndetîyan tê...

Axir, mijar kûr û dahwe giran bû.

Jina gurcî dilê xwe bi xwe şewitand, dest bi gilî û gazinan kir û go qûr û girîya.

Remo û Medo çi qasî li ber gerîyan jî, girîyê wê nesekinî; ji bo bi wê re negirîn, bi zorê xwe digirtin...

Li ser zilma rûsan dawî li gilî û gazinan neanî, bêbavê; 

hindik mabû destên xwe biavêje pêxîla xwe û kirasê xwe biçirîne.

Remo û Medo li hev nerîn û di ser kîrê xwe de ponijîn.

Kêlîyekê bêdengî çêbû...

Dû re Remo ji jina gurcî re got, "Ka tu rabî ji me re bi destên vê bêbava rûs bigirî, em ê heyfa we jê hilînin!"

Ewil jina gurcî tênegîhaşt bê Remo qala çi dike.

Her duyan bi dev û destan jê re got tu ji me re pê bigirî, ew ne îşê te ye.

Jina gurcî bi mirûzekî tênegihiştî rabû çû li pişt jina rûs sekinî, bi her du destên wê girtin û ew li ser piştê xwar kir. 

Serê jina rûs ket valayîya navbera her du memikên jina gurcî.

Remo û Medo rabûn bi alîkarî kincên jina rûs jê kirin û yek ket bin wê, yek jî ket ser dilê wê û axîn û qîrîn û axûwaxa wan bi ser sewta Mehemed Şêxo ket...

Gotina Dawî

Xêra nîyhandina bi feqîr û belengazan re tune ye.